Tedarik Zinciri Soru Cevap Ünite 3 Cevaplar Kalın Punto İle belirtilmiştir
1-) Yaşamlarını ve çalışanlarının yararlarını sürdürecek şekilde kullanımı amaçlayan mal/ hizmet satın alma aşağıdaki hangi organizasyon türü için uygundur?
a. Aracılar
b. Kurumlar
c. Endüstri
d. Üreticiler
e. Devlet
2-) Tedarikçinin alıcı gereksinimlerini karşılamada göstereceği esneklik derecesi satın alma değişkenlerinden hangisini ifade etmektedir?
a. Fiyat
b. Kalite
c. Miktar
d. Duyarlık
e. İtibar
3-) Aşağıdakilerden hangisi satın almada enformasyonu gerektiren unsurlardan biri olarak kabul edilemez?
a. Fiyat
b. Nitelik
c. Nicelik
d. Teknik özellikler
e. İşe ilişkin koşullar
4-) Aşağıdakilerden hangisi, alıcı-tedarikçi arasındaki ilişkileri gösteren bireysel faktörlerden biridir?
a. Deneyimler
b. Teknoloji
c. Strateji
d. Yapı
e. Çalışanlar
5-) İlişkilerin sürekliliği bakımından tedarik zincirinde daha çok kazan-kaybet düşüncesini içeren tür aşağıdakilerden hangisidir?
a. Dikey bütünleşme
b. Ortak girişimler
c. Stratejik işbirlikleri
d. Tarafların bağımsız ve eşit koşullardaki ilişkileri
e. Birinin diğeri üzerinde hakimiyeti olmayan ilişkiler
6-) Aşağıdakilerden hangisi, bireysel şebekeler kapsamındadır?
a. Ortak amaçlara dayalı şebekeler
b. Ortak değerlere uyuma dayalı şebekeler
c. Toplumsal bağlılığa dayalı şebekeler
d. Sosyal ağlara dayalı şebekeler
e. Dostluk ve güvene dayalı şebekeler
7-) Tarafların anahtar rol oynayacak uzun dönemli amaçlarının bulunması ve ilişkilerin her iki tarafın stratejik amaçları ile uyumlu olması başarılı bir işbirliği yaratmada hangi faktörün kapsamına girmektedir?
a. Güvenilirlik
b. Önem
c. Yatırım
d. Bilgi
e. Bütünleşme
8- ) Aşağıdakilerden hangisi, tedarik zincirinde bütünleşmeyi arttıran faktörlerden biri değildir?
a. Artan maliyet rekabeti
b. Daha yüksek kalite
c. Daha hızlı ürün geliştirme süreci
d. Daha uzun ürün yaşam seyri
e. Ürün sunumlarının küreselleşmesi
9-) Aşağıdakilerden hangisi tedarik zincirindeki ilişki türlerinden bütünleşme kapsamında yer alır?
a. Bağımsız ilişkiler
b. Ortak operasyon
c. Ortak girişim
d. İşbirliği
e. Ortak düzenleme
10-) Aşağıdaki ifadelerden hangisi operasyonel ortaklıklar kapsamına girer?
a. Faaliyetlerin yerine getirilmesi ortaklardan birine dayalıdır.
b. Riskler her zaman taraflardan biri için daha büyüktür.
c. Bilgi analizleri ortaklaşa yapılır ve taraflarca paylaşılır.
d. Bilgi seçici temele dayalı olarak paylaşılır.
e. Bilgi nadiren paylaşılır.
Satın alma ve tedarik sözcükleri, genel olarak aynı anlamda kullanılmaktadır. Ancak tedarik kavramının satın alma kavramına göre daha geniş bir anlamı olduğunu altını çizerek söyleyebiliriz ve her durumda bu kavramın malların, üretim ya da satış için gerekli girdilerin ve hizmetlerin edinimini(kazanımı-elde edilmesi) kapsadığını söyleyebiliriz. Başka bir deyişle bu kavram, malların, girdilerin ve hizmetlerin para karşılığı değişiminden farklı bir amaçla elde edilmesini ifade etmektedir. Satın alma kavramı “üretimde kullanılmak ya da yeniden satmak üzere bir işletme tarafından satın alınan, kiralanan ya da bir diğer yasal yollarla gereksinim duyulan donanım, malzeme, parça tedariki ile hizmet elde etme sorumluluğunu kapsayan bir işlev” şeklinde tanımlanmaktadır.
Satın alma sürecinin müzakere aşamasına ilişkin beceri satın alma sorumluları için bir ön koşuldur. Satın alma sürecindeki müzakereler, teslim günü, imalat zamanı, kalite, miktar ve indirimler gibi çok sayıdaki önemli alım değişkeninden oluşmaktadır. Ancak, fiyat her zaman diğer değişkenlere göre önemli bir faktördür ve satın alma görevlileri fiyat ve diğer faktörler arasındaki kıyaslamalarda değişimi gerçekleştirirken çok dikkatli olmak zorundadırlar.
Enformasyona ilişkin gereksinim duyulan unsurlar aşağıda belirtilen konular; fiyat, nitelik, teknik özellikler ve işe ilişkin koşullar (tedarikçinin koşulları, ödeme şartları, teslim, satış sonrası destek, mülkiyet devri, sigorta vb.) olarak sıralanabilir
Tedarik zincirinde ilişkilerin süreklilik açısından birbirinden farklı altı türü bulunmaktadır.
• Tarafların bağımsız ve eşit koşullardaki ilişkileri
• Birinin diğeri üzerinde hâkimiyeti olmayan ilişkiler
• Ulusal müşterilerle ilişkiler
• Stratejik işbirlikleri
• Ortak girişimler
• Dikey bütünleşme
Tedarik zincirindeki müşteriler ve tedarikçiler arasındaki güven derecesi, tedarik zinciri içerisinde yer alan organizasyonlar arasında bilgi ve malzeme akışını daha kolay ve etkin bir hale getirir. Gelişmiş bir müşteri- tedarikçi ilişkisinin kilit unsuru, herkesin beklentilere göre hareket ettiğini ve belirtilen amaçları karşıladığının garanti edilmesine yardımcı olan bir amaç performans ölçüm sisteminin oluşturulmasıdır.
Ortak girişimde her iki taraf yatırımını finansal olarak ortaya koyar ve anlaşma koşullarına göre bu girişimden elde edilen kazancı paylaşır. Çoğunlukla ortak girişim ana işlerden ayrı ve bağımsızdır. İşletme ortak girişim konusunu kapsayan belirlenmiş amaca dayalı olarak kurulur. Buna karşın, stratejik işbirlikleri ise, her zaman karşılıklı yatırımları içermeyebilir. Bu tür işbirliklerinde daha sık olarak, pazarları veya bazı tesisleri paylaşmak yerine taraflar bağımsız örgütler olarak rollerini oynarlar.
İşletme dışı iş ortaklarının sunabilecekleri üç olası avantaj söz konusudur: Ölçek—İşletme dışı iş ortakları daha fazla kullanım oranına sahip geniş müşteri kitlesi ve düşük birim maliyet avantajına sahip olmaları nedeniyle hizmetleri daha ucuza sağlarlar. Ayrıca bu tarz işletmeler üretim miktarının herhangi bir imalat kapasitesi yatırımı yapılmadan hızlı bir biçimde arttırılmasında fayda sağlarlar. Kapsam—Yeni pazar ve yeni coğrafyalara açılma isteğinde olan işletme için dış kaynaklardan yararlanma yeni bölgelere erişim olanağı sağlarlar Teknolojik uzmanlık—Dış kaynaklardan yararlanma ile işletmenin içsel olarak geliştirmesi gereken ve önemli yatırım harcamaları gerektiren üretim ya da süreç teknolojilerinde uzmanlaşma elde eder.
Talebiniz üzerine, Tedarik Zinciri Yönetimi (TZY) derslerinin üçüncü ünitesinde ele alınan Tedarik Zinciri Performansının Altı Temel Sürücüsü konusunu uzun ve detaylı bir şekilde anlatıyorum.
Bu altı sürücü, bir firmanın rekabet stratejisi ile TZY stratejisi arasındaki uyumu sağlayan, ve TZY’nin temel denge noktası olan Maliyet ile Cevap Verebilirlik (Verimlilik ile Hız) arasındaki dengeyi yöneten araçlardır.
Tedarik Zinciri Performansının Temel Sürücüleri
Tedarik Zinciri Yönetimi, bir ürünün değer zinciri boyunca akışını optimize etmeyi amaçlar. Ünite 3, bu optimizasyonu sağlamak için kullanılan, her biri hem maliyet hem de müşteri hizmet düzeyini etkileyen altı temel karar alanını inceler.
I. Lojistik Temelli Sürücüler (Fiziksel Akış Yönetimi)
1. Tesisler (Facilities)
Tesisler, ürünlerin üretildiği, depolandığı veya stoklandığı fiziksel noktalardır (fabrikalar, depolar, cross-dock merkezleri). Tesisler ile ilgili alınan kararlar uzun vadelidir ve geri dönüşü zor yatırımlar gerektirir.
- Tesisin Rolü: Bir tesis, ya verimlilik odaklı (üretim maliyetlerini düşürmek için ölçek ekonomisine odaklanma) ya da cevap verebilirlik odaklı (pazara yakın olarak teslimat süresini kısaltma) olabilir.
- Tesis Sayısı ve Konumu:
- Çok Sayıda Küçük Tesis: Müşteriye yakınlığı artırır, dağıtım maliyetlerini (ulaşım) azaltır, böylece cevap verebilirliği artırır. Ancak toplam tesis ve yönetim maliyetlerini yükseltir.
- Az Sayıda Büyük Tesis: Ölçek ekonomisinden faydalanarak üretim ve yönetimde verimlilik sağlar, ancak müşteriye uzak olduğu için ulaşım süresini ve maliyetini artırabilir.
2. Envanter (Inventory)
Envanter (Stok), bir TZY’de bulunan tüm hammaddeleri, yarı mamulleri ve bitmiş ürünleri ifade eder. Envanter, TZY’de esneklik sağlayan en kritik değişkendir.
- Envanterin Rolü: Temel olarak talep ve tedarik belirsizliğine karşı bir tampon görevi görerek cevap verebilirliği artırır. Ancak elde tutma maliyeti (depolama, sigorta, eskime) nedeniyle en büyük maliyet kalemlerinden biridir.
- Temel Envanter Türleri:
- Emniyet Stoku (Safety Inventory): Talep tahminindeki beklenmedik sapmalara karşı tutulan fazladan stoktur. Cevap verebilirliği sigortalar.
- Döngü Stoku (Cycle Inventory): Ekonomik sipariş miktarından (EOQ) kaynaklanan ve siparişler arasında tüketilen stoktur.
- Mevsimlik Stok (Seasonal Inventory): Öngörülebilir mevsimsel talep artışlarını karşılamak için talep öncesinde üretilen stoktur.
3. Ulaştırma (Transportation)
Ulaştırma, ürünlerin tesisler arasında ve nihai müşteriye taşınmasını sağlayan araç ve yöntemler bütünüdür.
- Ulaştırmanın Rolü: Hız, TZY’nin cevap verebilirliğini doğrudan etkilerken, mod seçimi maliyeti belirler.
- Temel Mod Seçimleri ve Denge:
- Hava Yolu: En hızlı, en pahalı moddur. Yüksek cevap verebilirlik gerektiren, değeri yüksek ve acil ürünler için kullanılır.
- Deniz Yolu/Demir Yolu: En yavaş, en ucuz modlardır. Yüksek verimlilik gerektiren, hacimli ve düşük değerli ürünler için idealdir.
- Kara Yolu (Kamyon): Hız ve maliyet arasında bir denge sunar ve coğrafi esnekliği yüksektir.
II. Çapraz Fonksiyonel ve Müşteri Odaklı Sürücüler
Bu sürücüler, zincirin koordinasyonunu ve piyasa ile etkileşimini yönetir.
4. Bilgi (Information)
Bilgi, diğer beş sürücünün etkinliğini artıran en büyük kaldıraçtır. Doğru ve zamanında bilgi paylaşımı, belirsizliği ortadan kaldırır.
- Bilginin Rolü: Bilgi, TZY’nin şeffaflığını artırır ve stok gereksinimini azaltır. Tedarik zincirindeki tüm aktörler arasında gerçek zamanlı talep verilerinin paylaşılması kritik önem taşır.
- Kırbaç Etkisi (Bullwhip Effect): Tüketici talebindeki küçük bir dalgalanmanın, tedarik zincirinin yukarı aşamalarında (tedarikçi, üretici) abartılarak büyümesine neden olan durumdur. Doğru bilgi yönetimi ve sistemleri (ERP, EDI), bu etkiyi azaltmanın tek yoludur.
5. Tedarik (Sourcing)
Tedarik (Kaynak Sağlama), hangi faaliyetlerin içeride yapılacağına ve hangilerinin dış kaynaklardan (tedarikçiler, taşeronlar) alınacağına karar verme sürecidir.
- Tedarik Rolü: Tedarik kararları, ürün kalitesini, riskini ve uzun vadeli maliyet yapısını belirler.
- Temel Kararlar:
- Dış Kaynak Kullanımı (Outsourcing): Firmanın çekirdek yetkinliği olmayan işleri (örneğin lojistik) dışarıya vermesi. Bu, esnekliği artırabilir ancak kontrolü azaltır.
- Tedarikçi İlişkileri: Tedarikçilerin sayısı (tek mi, çok mu?) ve tedarikçilerle kurulacak ortaklık seviyesi.
6. Fiyatlandırma (Pricing)
Fiyatlandırma, bir ürünün pazardaki fiyatını belirler ve bu karar, tüketici talebi üzerinde doğrudan etkilidir.
- Fiyatlandırma Rolü: Fiyat, talep seviyesini ve talep dalgalanmasını yönetme aracıdır.
- Etkileşim: Fiyatlandırma stratejisi, TZY’nin ne kadar cevap verebilir olması gerektiğini belirler. Örneğin, bir ürünün fiyatını sezon başında yüksek, sezon sonunda düşük tutmak, talebi yıl içine yayarak üretim ve envanter yönetimini kolaylaştırır. Dinamik fiyatlandırma, zincirin aşırı yüklenmesini veya atıl kalmasını önleyebilir.
Bu altı sürücünün entegre ve uyumlu bir şekilde yönetilmesi, bir firmanın rekabetçi stratejisine en uygun TZY’yi oluşturmanın ve sürdürülebilir başarıyı yakalamanın anahtarıdır.
