Marjinal Maliyet, Ortalama Toplam Maliyet, Ortalama Değişken Maliyet

İktisada Giriş: Marjinal Maliyet, Ortalama Toplam Maliyet, Ortalama Değişken Maliyet

Firma davranışlarını analiz etmede kullanılan üç eğri vardır. Bunlar ortalama toplam maliyet (ATC), ortalama değişken maliyet (AVC) ve marjinal maliyet (MC) eğrileridir. Bu eğrilerden her biri toplam maliyet eğrisinden elde edilir. Firmanın her ilave bir birimlik ürün miktarı için katlandığı ek maliyeti gösteren eğri marjinal maliyet eğrisidir. Marjinal maliyet, firmanın üretimini bir birim arttırması durumunda toplam maliyet düzeyinde meydana gelen değişimi ifade eder. Marjinal maliyet (MC) aşağıdaki formülle hesaplanır:

Ortalama toplam maliyet firmanın bir birimlik üretimi başına düşen toplam maliyet miktarıdır.

Ortalama sabit maliyet firmanın bir birimlik üretimi başına düşen toplam sabit maliyet miktarıdır.

Yukarıdaki bölme işleminde payda kısmında yer alan üretim miktarı arttıkça, bir birimlik üretim başına düşen sabit maliyet düzeyi de azalır. Başlangıçta, uzmanlaşma ile birlikte artan verimlilik nedeniyle üretimin artan oranda artması ATC’nin hızla azalmasına yol açar. Daha sonra optimal kapasiteye ulaşıldığında ise bir birim üretim başına düşen en düşük maliyet düzeyine ulaşılmış olunur. Bu minimum seviyesinden sonra ise, azalan marjinal verimlilik bir birim üretim başına düşen maliyetlerde artışa yol açar ve böylelikle ATC artmaya başlar. Bundan dolayı, ATC eğrisinin görünümü genelde yayvan “U” şeklinde bir eğridir.

Ortalama değişken maliyet, firmanın bir birimlik üretimi başına düşen toplam değişken maliyet miktarıdır. Yani, ortalama değişken maliyet toplam değişken maliyetin çıktıya bölünmesiyle elde edilir. Ortalama değişken maliyet (AVC) aşağıdaki formülle hesaplanır:

Bu ifadeden de anlaşılacağı üzere MPPL↑ ⇒ MC↓ ve MPPL↓ ⇒ MC↑ ’dır, yani emeğin marjinal fiziki ürününün artmakta olduğu üretim bölgesinde MC azalmakta, emeğin marjinal fiziki ürününün azalmakta olduğu üretim bölgesinde MC artmaktadır. MPPL’nin maksimum olduğu ürün düzeyinde MC minimumuna ulaşır.

Grafik 6.3 (a)’da TC, TVC ve TFC eğrileri gösterilmektedir. Tablo 6.3’ün altıncı sütununda yer alan AFC değerleri başlangıçta hızlı bir biçimde düşmesine karşın daha sonraki üretim düzeylerinde bu düşüş daha yavaş bir hızda gerçekleşmektedir. AFC’nin bu özelliği AVC ve ATC eğrilerinin niçin hiçbir zaman kesişmeyeceğine de açıklık getirmektedir. Çünkü kısa dönemde farklı üretim düzeyleri için gerçekleşen pozitif AFC değerleri her zaman için ATC’nin AVC’nin üzerinde olmasına neden olacaktır. Bu durum ATC = AFC + AVC eşitliğinden her bir pozitif AFC değeri için rahatlıkla görülebilir. Üretim miktarının sürekli artması nedeniyle AFC’nin sürekli azalması, ATC ve AVC eğrilerinin sadece birbirine yakınlaşmasını sağlar. Bu durum Grafik 6.3 (b)’deki AVC ve ATC eğrilerinde kendini göstermektedir. Azalan verimler kanununun geçerli olduğu alanda iki eğri birbirine yakınlaşır iken, artan verimler kanununun geçerli olduğu ve dolayısıyla maliyetlerin azaldığı bölge incelendiğinde, ATC’nin hızla düşmesine rağmen, AVC’deki düşüş ATC’ye nazaran daha yavaş olmaktadır. Bunun nedeni, başlangıçta AFC değerlerinde yaşanan hızlı düşüştür. AFC değerleri ATC = AFC + AVC eşitliğinde de anlaşılacağı gibi sadece ATC değerlerini etkilemekte ve bundan dolayı da AFC’deki hızlı düşüş sadece ATC’ye yansımaktadır. AFC, ATC’nin minimum değerine ulaşmasını geciktirirken, AFC değeri AVC’nin içinde yer almadığından AVC, ATC’den daha düşük bir üretim düzeyinde minimum değerine ulaşmasına yol açacaktır.

Şimdi de ATC ve AVC ile MC arasındaki ilişkiyi açıklayalım. Marjinal maliyet (MC), toplam maliyetteki (TC’deki) değişimi ifade ettiği için, hem ortalama toplam maliyet (ATC) hem de ortalama değişken maliyet (AVC) eğrisiyle yakından ilişkilidir. Üretim düzeyi arttıkça sabit maliyetler toplamı değişmeyip aynı kaldığı için toplam maliyetler sadece toplam değişken maliyetteki değişmeye bağlı olarak değişecektir. Marjinal maliyetin hem ATC hem de AVC’den daha küçük olduğu durumda ATC ve AVC azalma eğilimindedir. Eğer marjinal maliyet hem ATC hem de AVC’ den daha büyük ise, ATC ve AVC artma eğilimindedir. Fakat, sabit maliyet etkisi nedeniyle, AVC eğrisinin ATC eğrisine nazaran daha erken bir üretim düzeyinde minimum seviyesine ulaştığını bilmekteyiz. Buna karşın; MC eğrisi, ATC ve AVC eğrilerinden daha önceki bir üretim düzeyinde minimum seviyesine ulaşır. Bunun nedeni üretim sürecinin başlangıcında verimlilikte yaşanan artıştır. Verimlilikte yaşanan bu artışın etkisi AVC ve ATC üzerinde kendisini daha yavaş bir şekilde gösterdiğinden dolayı MC eğrisi, AVC ve ATC eğrileri kendi minimum düzeylerine ulaşana kadar AVC ve ATC eğrilerinin altında seyreder. Bundan dolayı, MC eğrisi AVC ve ATC eğrilerini bu eğrilerin minimum noktalarında keser. Bu minimum noktalarından sonra AVC ve ATC artmaya başlar. MC, AVC, AFC ve ATC’ye ilişkin yapılan bu açıklamalar sayısal değerler olarak tablo 6.3’de ve görsel olarak Grafik 6.3 (b)’de gözlemlenebilmektedir. MC minimum değeri olan 32 değerine 4 birim üretim düzeyinde ulaşmaktadır. MC eğrisi AVC’yi 6 birim üretim düzeyinde AVC’nin minimum değeri olan 40 değerinde kesmektedir ve bu noktada MC ve AVC birbirine eşittir (MC = AVC = 40). MC eğrisi ATC’yi 8 birim üretim düzeyinde ATC’nin minimum değeri olan 54 değerinde kesmektedir ve bu noktada MC ve ATC birbirine eşittir (MC = ATC = 54).

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s