Monopolcü Firmanın Talep ve Toplam Hasılat Eğrisi

Kısa Dönemde Monopolcü Firmanın Talep ve Toplam Hasılat Eğrisi

Tam rekabet piyasasında hiçbir firmanın tek başına piyasada oluşan fiyatı etkileme ve belirleme gücüne sahip olmadığını, piyasada oluşan fiyatı veri aldığını belirtmiştik. Diğer taraftan monopol piyasasındaki bir firma piyasada oluşacak fiyatı etkileme ve belirleme gücüne sahiptir. Monopolcü firma üretim miktarını arttırarak piyasada oluşacak fiyatı düşürebilir veya üretim miktarını azaltarak piyasada oluşacak fiyatı arttırabilir. Monopolcü firma malın piyasadaki tek üreticisi ve sunucusu olduğundan malın arz edilen miktarını kontrol ederek piyasa fiyatını etkiler. Monopol piyasasında malın tek arzcısı monopolcü firma olduğundan, piyasa talep eğrisi ile monopolcü firmanın talep eğrisi aynıdır. Tam rekabet piyasasında bir firma piyasa fiyat düzeyinde yatay eksene paralel tam esnek talep doğrusuyla karşı karşıya iken monopol piyasasındaki monopolcü firma negatif eğimli bir talep doğrusuyla karşı karşıyadır. Talep doğrusunun negatif eğimli azalan görünümlü olmasının nedeni, monopolcü firmanın ürettiği ürünün satılan miktarını arttırmak için malın piyasa fiyatını düşürmek zorunda olmasıdır. Malın satılan miktarı ile piyasa fiyatı arasındaki bu ters yönlü ilişki monopolcü firmanın talep doğrusunun negatif eğimli azalan görünümlü bir doğru olmasına yol açar. Tam rekabet piyasasında olduğu gibi monopol piyasasında da firmanın talep doğrusu ile ortalama hasılat doğrusu aynıdır. Fakat tam rekabet piyasasında ortalama hasılat doğrusu yatay eksene paralel bir doğru iken monopol piyasasında ortalama hasılat doğrusu monopolcü firmanın talep doğrusudur. Monopolcü firmanın marjinal hasılat doğrusu da azalan bir doğru görünümündedir ve ortalama hasılat (talep) doğrusunun altındadır. Bunun nedeni monopolcü firmanın daha fazla mal satabilmesi için malın fiyatını düşürmek zorunda olmasıdır. Monopolcü firma daha fazla mal satmak için malın fiyatını düşürdükçe, satılan her bir ilave birimin toplam hasılata yaptığı katkı (marjinal hasılat düzeyi) malın birim fiyatından daha az olmaktadır. Malın birim fiyatının marjinal hasılattan daha büyük olması durumu her bir satış düzeyi için geçerliliğini koruduğundan, monopolcü firmanın marjinal hasılat doğrusu tüm satış düzeylerinde ortalama hasılat doğrusunun altında yer alır. Tablo 8.1 yapılan bu açıklamalara bir örnek yardımıyla açıklık getirmektedir. Tablodan anlaşılacağı gibi, tüm satış miktarları için marjinal hasılat değerleri birim satış fiyatının altında kalmaktadır. Toplam hasılat marjinal hasılatın sıfır düzeyine ulaştığı 5 birimlik satış miktarında maksimum düzeyine ulaşmaktadır. Tabloda ortalama hasılat değerleri ile malın piyasa birim fiyatları aynıdır. Bu nedenle monopolcü firmanın ortalama hasılat doğrusu ile talep doğrusu aynıdır.

Tablo 8.1’deki değerler yardımıyla Grafik 8.1’in üst panelinde monopolcü firmanın AR ve MR doğruları ve alt panelinde TR eğrisi çizilmiştir. Üst panelde görüldüğü gibi MR doğrusu daima AR doğrusunun altındadır. Her iki doğruda negatif eğimli azalan bir doğru görünümündedir. Monopolcü firmanın toplam hasılatı 5 birimlik satış düzeyine kadar azalarak artmaktadır. Bunun nedeni, bu aralıkta monopolcü firmanın marjinal hasılat değerlerinin daima pozitif değerlerden oluşması fakat her bir ilave satılan birim için bu marjinal hasılat değerlerinin sürekli azalıyor olmasıdır. Beş birimlik satış düzeyinde marjinal hasılat sıfırdır ve bu satış düzeyinde monopolcü firmanın toplam hasılatı maksimum düzeyine ulaşmıştır. Beş birimden sonraki her bir satış düzeyinde marjinal hasılat negatif değerler almaktadır ve bu satış düzeyinden sonra toplam hasılat sürekli olarak azalmaktadır. Toplam hasılatın önce azalarak artışı, 5 birimlik satış düzeyinde maksimum değerine ulaşması ve daha sonra sürekli olarak azalması Grafik 8.1 alt panelde rahatlıkla görülmektedir. Özetle; tam rekabet piyasasında firmanın ortalama hasılat, marjinal hasılat ve talep doğruları yatay eksene paralel aynı doğrular iken; monopolcü firmanın ortalama hasılat, marjinal hasılat ve talep doğruları negatif eğimli doğrulardır. Ayrıca monopolcü firmanın ortalama hasılat doğrusu daima marjinal hasılat doğrusu üzerinde yer alır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s