Pestisit Formülasyonları

Pestisitler saf veya teknik madde şeklinde pek kullanılmazlar. Genellikle etkin maddeler, pestisit özelliği taşımayan maddelerle karıştırılarak bir formülasyon elde edilir. Kullanılan yardımcı maddeler genellikle inert olarak bilinirler ve çeşitli görevler yaparlar. Sıvı veya katı olabilen yardımcı maddenin başlıca görevi pestisit ürününün taşınmasını kolaylaştırmak, stabilitesini artırmak, güvenliğini yükseltmek ve ürünün işlenmesini kolaylaştırmaktır. Genel olarak kullanılan formülasyonlar aşağıda incelenmiştir.

Aerosol (A): Etkin maddeyi içeren sıvı çözeltinin basınçlı bir kabın içine konulmasıdır. Bu cihazlar sprey veya duman olarak salıvermeyi sağlamak için itici bir gazla karıştırılmış az miktarda etkin madde içerirler. Aerosol kutuları, kullanıma hazır ve muhafaza edilmeleri kolay olduğu için kullanıma elverişlidir, ama delinir veya yanarlarsa küçük metal parçalarına dağılmak suretiyle patlayabilirler.

Çok Düşük Hacimli Sıvı (Ultra Low Volume, ULV): Yüzey ilaçlamasına uygun soğuk sisleme ekipmanıyla (ULV) kullanım için geliştirilmiş, genellikle suda karışmayan bir solventteki formülasyondur. Bunlar kullanıma hazır formülasyonlar olabilir veya petrol veya kerosenle seyreltilerek hazırlanırlar.

Emülsifiye Konsantre (EC): Etkin maddenin bir veya daha fazla petrol bazlı solventlerle seyreltilmiş sıvı bir formülasyonudur. Aşındırıcı değildir ve püskürtme cihazının ağzını tıkamaz. EC formülasyonlarda etkin maddenin yüksek derişimlerinden dolayı eğer ürün kazara deriye dökülür veya ağızdan alınırsa, uygulayıcıya veya diğer maruz kalan kişilere tehlikeli olarak kabul edilir. Petrol solventi içermelerinden dolayı oldukça yanıcıdır. Bu emülsiyonlar uygulama yüzeylerinde çok az görülebilir depo oluşturabilirler; bununla beraber seyreltik EC’ler keskin kokuludur ve gözenekli yüzeylerden emilebilirler. Organik solventler ve emülgatörler bitki yapraklarını ve yeşillikleri yakabilir ve etkin maddenin deriden emilmesini kolaylaştırabilir, bunun için uygulayıcılara risklidir.

Fumigant (LG): Basınç altında serbest bırakıldığında gaz halini alan ve sıvı olarak formüle edilen bir formülasyon tipidir. Etkilerinde seçici olmadıklarından ve havanın olduğu her yere yayılabildiklerinden tüm pestisit formülasyonlarının en tehlikeli olanlarıdır. Uygulanırlarken her zaman gaz maskesi kullanılmalıdır. Aerosol, tütsü, buhar ve dumanlar çok ince disperse (dağılmış) edilmiş partiküller olduğundan fumigant olarak değerlendirilmezler.

Granüller (G): Kuru ve kullanıma hazır ürünlerdir. Genellikle kil veya öğütülmüş mısır koçanı gibi iri, delikli inert taşıyıcı bir materyale etkin maddenin uygulanmasıyla (emdirme, sıkma veya kaplamayla) hazırlanırlar. Sivrisinek larvalarının kontrolünde kullanıldıklarında hedef alanda etkin maddenin kalıcılığını artırırlar. Granüller çoğu kez uygulayıcının tercihine göre elle de uygulanırlar.

Islanabilir Toz (WP), Suda Dağılabilen Toz (WDP), Çözünebilir Toz (SP): Etkin madde, ıslatıcı madde ve inert bir taşıyıcıdan oluşan bu formülasyonlar kuru toz şeklindedir. Islanabilir tozlar suspansiyon yapmak için suyla karıştırılır, hâlbuki çözünebilir tozlar çözelti yapmak için çözdürülür. Islatıcı madde genellikle suspansiyon partiküllerini homojen bir şekilde dağıtmak için formülasyona eklenir. Islanabilir ve suda dağılabilir tozlardan oluşmuş süspansiyondaki partiküller, SC’lerde bulunan partiküllerden daha büyüktür. Bu nedenle uygulandıkları yüzeylerde depo oluştururlar. Ayrıca karıştırma sırasında kuru partiküllerin havaya karışması ve solunması nedeniyle maruziyet riski vardır. Kullanılacağı zaman suda çözünen paketleri doğrudan uygulama tankına boşaltılmalı, böylece partiküllerin havaya karışması önlenmelidir. Islanabilir toz süspansiyonlar, partiküllerin çökmesini engellemek için sürekli karıştırmaya ihtiyaç duyarlar. Püskürtme cihazı için oldukça aşındırıcı olmalarının yanı sıra ucunu ve ağzını tıkayabilirler.

Kapsüllü süspansiyon (CS; Yavaş veya kontrollü salınım): Kullanmadan önce suyla seyreltilmeye özgü bir sıvıdaki kapsüllerin süspansiyonudur. Bu formülasyondaki etkin madde, yavaşça salıveren ve bileşiğin kalıcılığını uzatan mikroskopik polimer bir kapsülle sarılmıştır. Uygulama sırasında aşırı yüzey derişiminin oluşmamasını sağlar ve kazara bulaşma olduğunda deriden kolayca yıkanabilir. Kapsüller gözenekli yüzeylerden kolay emilmez ve insekt-insektisit temasını artırarak insektlere kolayca tutunurlar. Hafif kokuları vardır ve etken madde güneş ışığı ve açık havadan korunduğu için kalıcılığı iyidir.

Serpmeye özgü toz (Dustable powder, DP): Serperek kullanıma uygun serbest akıcı bir tozdur. Bu tür formülasyon tipinde etkin madde kil, fındıkkabuğu veya volkanik kül gibi çok ince yapılı inert maddelerin içinde bulunur ve alındığı gibi kullanıma hazırdır. DP’ler genellikle ev ve süs hayvanlarının üzerindeki dış parazitlerin kontrolü ve vebayla mücadelede fare deliklerine koymak için kullanılır.

Solusyon (S, Çözelti): Pestisitler bazen seyreltilmeye gerek kalmadan (kullanıma hazır, ready to use, RTU) kullanılmak için veya özel rafine edilmiş petrol veya öteki petrol bazlı solventlerle seyreltilmek üzere hazırlanırlar. Bu kategorideki bazı ürünler suyla da karıştırılabilir.

Suda yağ emülsiyonu (EW): Bu formülasyon, surfaktan varlığında suda karışmayan bir solventte çözdürülen etkin maddenin suda çok ince yağ fazı damlacıkları olarak disperse edilmesinden oluşur. Suda yağ emülsiyonu seyreltik EC’lere benzer ama genellikle daha dayanıklı ve daha düşük derişimlerde solvent ve surfaktan içerir. Formülasyon, uygulama için yalnızca suyla karıştırılabilir.

Suda dağılabilir granüller (WDG): Bu formülasyonlar suyla karıştırıldıklarında dağılmak için geliştirilen kuru ve granuler materyallerdir. Süspansiyondaki granüller etkin maddeden veya etkin maddeyle doyurulan inert maddelerden oluşur. Havadaki partiküllerin solunması açısından WP veya WDP’lerden daha az bir risk oluşturur.

Suda dağılabilir tabletler (WDT): Tablet formülasyonları, suda dağıldıktan sonra kullanılır. Tabletler dağılması amacıyla efervesan olabilirler. WDG’ler kadar kullanımları kolaydır. Çünkü solunumla maruziyet riski genellikle düşüktür. Bu formülasyonlar sivrisinek ağlarının daldırmayla ilaçlaması için kullanılır.

Süspansiyon konsantre (SC; Akıcı konsantre): Bir sıvıda çözünmeyen katı maddenin aynı sıvıyla bir araya getirilmesiyle hazırlanan ve kullanmadan önce suyla seyreltilen bir formülasyondur. Bu formülasyonlar, etkin maddesi kristalize partikül şeklinde olan suda dağılabilen ıslanabilir toz (WP) veya suda dağılabilir granüllere benzerler, ama partikülleri daha küçüktür. Partiküller gözenekli yüzeylerden emilmez, etkin madde EC’lerle karşılaştırıldığında deriden kolayca emilmez ve partiküller çok küçük olduğundan WP’den daha az gözle görülebilir kalıntı bırakırlar. Bu formülasyonlar suyla kolayca karıştırılabilir ve genellikle püskürtme ağzını engellemezler.

Tuzak yemi (Bait=B; Kullanıma hazır): Zehirli bir tuzak yemi, etkin madde ile karıştırılmış yenilebilir bir madde veya bazı cezbedici maddelerden oluşur. Haşereler genellikle etkinin gelişmesi için etkin maddeyi içeren tuzak yemini yemek zorundadır. Halk sağlığı ile ilgili tuzak yemleri karıncalar, hamamböcekleri, sinekler, sümüklü böcekler ve salyangozlar, kemirgenler ve öteki zararlı memelilerin ve zararlı kuşların kontrolü için kullanılır. Uygun olmayan yerlere yerleştirildiklerinde çocuklar, evcil hayvanlar ve yaban hayatı, bu formülasyonlarla zehirlenebilirler.

Bir Cevap Yazın