Kimyasal Maddelerin Çevredeki Hareketi

Kimyasal maddeler çevrede parçalanabilir veya genellikle birçok yolla daha az toksik şekillere dönüşebilirler. Birçok kimyasal güneş ışığıyla hızla fotodegradasyona (ışıkla parçalanma) uğrayabilir. Bazı kimyasallar ise fotoaktivasyonla (ışıkla etkinleşme) organizmalara daha toksik hale gelebilir. Örneğin hekzaklordibenzo-p-dioksin’in deklorinasyonu (klorsuzlaştırma) daha düşük klorlu ama daha toksik dioksin analoglarının oluşmasına neden olabilir. Biyotransformasyon (BT) olayı, canlı organizmalarda gerçekleşen ve kimyasalları detoksifiye eden, onların atılmasını sağlayan fizyolojik işlemlerin (hidroliz, oksidasyon, redüksiyon veya konjugasyonla) bir bütünüdür. BT, ayrıca aerob veya anaerobik şartlarda yaşayan bakteri ve mantarlar gibi toprak mikroorganizmalarında da oluşur. Çevresel kirleticilerin BT’unda bitkiler ve sindirim kanalındaki mikroorganizmalar da önem taşır. BT olayı kimyasalların yalnızca zehirsiz hale getirilmesini değil, ayrıca onların ana bileşikten daha toksik bir hale gelmesine de neden olabilir. Örneğin OK pestisit olan DDT’nin kendisi kuşlara çok toksik değildir. Bununla beraber onun metaboliti olan p,p’- DDE kalsiyum metabolizmasını hasara uğratarak yumurta kabuğunun incelmesine neden olabilir. Ayrıca mikrobiyel metabolizma sırasında inorganik civa metilcivaya dönüşerek özellikle gelişmekte olan organizmalarda nörotoksik bir madde haline gelebilir. Eksojen bileşikleri detoksifiye eden organizmaların etkisiyle bazen singlet oksijen veya hidroksi radikaller gibi reaktif maddeler de geçici olarak etkinleşebilir. Böylece serbest kalan radikaller veya oksidanlar oksidatif strese ve hücre hasarına ve bu da tümör oluşumuna yol açabilir.

Bir Cevap Yazın