Tüberküloz Nedir?

Hijyen ve Sanitasyon: Tüberküloz Nedir?

Mycobacterium bovis, M. tuberculosis, M. africanum, ve M. microti’den oluşan Mycobacterium tuberkulosis complex tuberkulosis hastalığının sebebidir. Hem hayvan sağlığını hem de halk sağlığını ciddi biçimde etkileyen kronik bir hastalıktır. Mycobacterium tuberculosis complex, M. avium hariç memelilerde tüberkülozisi başlatan tüm mikobakterileri içerir. M. tuberculosis insan tüberkülozunun primer sebebidir. Latent ve hareketsiz formda bulunan mikroorganizma hayatın ileri dönemlerinde gelişimi bakımından risk taşımaktadır.

M. bovis sığırlarda ve evcil vahşi diğer memeli türlerindeki tübekülozis etkenidir. Bu hastalık kronik, devamlı ve genellikle solunum sistemine ilişkindir. Sığır tüberkülozunun etkeni M. bovis, Mycobactericeae familyasında tek cins olan Mycobacterium cinsinde yer almaktadır. Etken uzun veya hafif kıvrık çomaklar tarzındadır. Kokoid, flamentöz ve branşlı formlarına da rastlanabilir. 0.2-0.6 X 1.5-4.0 mm boyutundadır. Sporsuz, kapsülsüz, hareketsiz ve asidorezistans özelliğe sahiptirler.

Sığır tüberkülozu kendini solunum yollarında gösteren bir hastalıktır. Bu yönü ile de aerosol yolla bulaşma kaçınılmazdır. Özellikle de akciğerle saçılım en yaygın tanımlanan tüberküloz kaynağıdır. Aerosol bulaşmadan başka bu çayır ve meraların infekte hayvanların dışkı ve idrarıyla kontamine olmasıyla da bulaşma meydana gelebilir. Doğal bulaşma, vahşi ve evcil hayvanlar arasında, özellikle hayvanlardan insanlara daha seyrek olarak da insandan hayvana ve insanlar arasında olabilir. Evcil sığırlar bakterinin doğal konakçılarıdır ve diğer hayvanlara insanlara bulaşmada en önemli rezervuardır. M. bovis’in insan konakçılara girişi 3 temel yolla olur. Bunlar sindirim, solunum ve mukoz membranlara doğrudan temas ile olmaktadır.

Enfekte ineklerden elde edilmiş ve pastorizasyona uğramayan sütler insanlarda enfeksiyon oluşturan en önemli araçtır. Eradikasyon programlarının yetersiz, prevalansın yüksek olduğu bölgelerde pastorize olmayan süt ve süt ürünleri tehlike arz eder. Süt kaynaklı M. bovis bu bölgelerde insan tüberkülozunun en önemli sebebidir. Etken ısıya en dirençli bakteriler arasındadır fakat pastorizasyon ile tamamen yıkımlanır. Pastorize edilmemiş sütten yapılan krem peynir ve yoğurtta üretimden sonra 14 gün boyunca canlı basil bulunabilir. Bu durum tereyağında 100 güne kadar ulaşmaktadır. Bu yönleri ile tüberkülozlu hayvanın çiğ sütünden üretilen peynirler ve diğer süt ürünleri potansiyel halk sağlığı riski taşımaktadır. Tüberkülozlu hayvanların çiğ etlerinin ve az pişmiş et ürünlerinin tüketimi insan enfeksiyonlarının oluşumunda neden olabilir.

M.bovis’in hayvandan hayvana bulaşması en fazla solunum yoluyla olmaktadır. Bununla birlikte M. bovis’ e rezervuar olan hayvanlarla ya da karkaslarıyla temasta olan meslek gruplarındaki insanlar potansiyel risk altındadır.

İnsanlardaki semptomlar: Tüberküloz ve insan arasındaki ilişki 19. yüzyıl başlarında çiğ süt tüketen bir çocukta Scrofula (tüberkülozik servikal lenfadenopati) görülmesiyle saptanmıştır. M. bovis etkeni vücuda girdiğinde akciğerlere ulaşır ve 6 hafta sonra primer enfeksiyonu meydana getirir. Bir süre inaktif hâlde bekledikten sonra immun sistem zayıfladığında reaktive olur ve ısrarcı öksürük (bazen kanlı), göğüs ağrısı ,kilo kaybı, ateş, solgunluk, bitkinlik gözlenir.

Lenf yumrusundaki bozukluk ense bölgesinde şişmeye sebep olabilir. Sindirim sistemi rahatsızlığı ise ishale ve abdominal ağrıya sebebiyet verir. Bazı çalışmalarda deri tüberkülozuna da rastlanmıştır.

Koruma Kontrol

Tüberküloz hastalığından korunmak için öncelikle hastalığın kaynağı ile mücadele etmek gerekmektedir. Bu nedenle 3 ayın üstündeki tüm hayvanlara test uygulanır. Şüpheli hayvanlara test tekrarlanır. Kontrol amacı ile de yılda bir kez tekrarlanır. Tüberküloz tespit edilen hayvanlar derhal sürüden çıkarılır. Ortam uygun dezenfektanlar ile dezenfekte edilir. Bunun dışında sütlerin pastörizasyonunun denetlenmesi, çiğ sütten üretilen ürünlerin tüketilmemesi ve denetimlerin sıklıkla yapılması gerekmektedir.

Bir Cevap Yazın