Bilimsel Yazılar: Paragraf İçi Kaynak Gösterme Yöntemi

Son yıllardaki yayınlarda tercih edilen bir yöntem de paragraf içinde kaynak gösterme yöntemidir. Bu sistemde kaynakların tam künyesi sadece metnin sonundaki bibliyografya bölümünde gösterilir, dipnotlu sistemdeki gibi metinde iki sefer tekrarlanmaz. Metinde yapılan alıntının ya da dolaylı olarak alınan bilginin hemen devamına parantez içinde bibliyografyadaki kaynağı tanıtacak kaynakla ilgili kısa bilgiler konulur. Bu yöntemin tercihe göre değişen uygulamaları vardır. Kimi yazar ya da kurumlar/ dergiler, metin içinde gösterilen kaynakçaya yazarın soyadı, yayım tarihini eklerken (APA bu sistemi tercih etmektedir), bazıları da MLA’nın önerdiği bir sistem olan yazarın soyadı ve sayfa numarası sıralamasını dikkate almaktadırlar.

Yararlanılan kaynak tek yazarlı ise parantez içinde yazarın soyadı, eserin yayım tarihi ve alıntının yapıldığı sayfa numarası verilir.

• “Bu imgeler/zirve şahsiyetler sayesinde yabancı kültürel deneyim avcıları yöreye çekilir. Böylelikle ilgili ülke ve yerleşim birimindeki yan/öteki değerlerin/yan imgelerin tanıtılması için gerekli fırsat ve ortam yaratılmış olur.” (Özdemir, 2012: 200)

Yazar ismine metin içinde göndermede bulunuluyorsa, parantez içinde soyadını tekrarlamaya gerek olmaz.

• Özdemir’e göre, “Bu imgeler/zirve şahsiyetler sayesinde yabancı kültürel deneyim avcıları yöreye çekilir. Böylelikle ilgili ülke ve yerleşim birimindeki yan/öteki değerlerin/ yan imgelerin tanıtılması için gerekli fırsat ve ortam yaratılmış olur.” (2012: 200)

Yararlanılan bir alıntının sonuna metin içinde yazarın soyadı, eserin yayım tarihi ve alıntının sayfa numarasını vermek yeterlidir, kaynağın uzun ve açık hali kaynakçada verilecektir. Kaynakçada verileceği için metinde yazara işaret etmeye gerek olmadığı düşüncesi kesinlikle yanlıştır. Kitabın iki yazarlı olması durumunda her iki yazarın soyadına da yer verilir; ikiden fazla yazar olması durumunda ise sadece kitapta ismi ilk sırada yer alan yazarın soyadı yazılır ve yanına ve diğerleri anlamına gelen “vd.” kısaltması konulur. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.

• “Tolman hayvan davranışları, Lewin insan davranışları üzerinde yaptıkları çalışmalarla, organizmaların çevre ile etkileşim kurarken geleceğe ilişkin bilinçli kararlar aldıkları yargısında mutabık kalmışlardır.” (Steers ve Porter, 1987: 12)

• “Bütün Sibirya Türkleri gibi Sahalar arasında da ateşi doyurmak, ona yiyecek sunmak oldukça önemlidir. Onlara göre yeni bir yere geldiklerinde veya iyi bir yemeğe başlamadan önce uot iççi adı verilen ateş iyesine yiyecek verilmelidir.” (Grigoriyev vd., 1974: 102)

Metnin sonunda kaynak gösterimi yukarıda ifade edilen sistemlere göre değişiklik göstermektedir. Yazar-tarih yönteminde yazarın soyadı ve adının belirtilmesinden sonra parantez içinde eserin yayım tarihi verilirken; yazar-sayfa numarası sisteminde ise basım tarihi, yazarın soyadı, adı, kitabın adı, baskı sayısı, basım yeri ve yayınevi bilgilerinden sonra sıralanır. Her iki durumda da yazarın unvanı belirtilmez. Metin içinde yazar ve tarih bilgisini veren APA, Amerikan Psikoloji Derneği’nin benimsediği bir yöntemdir. Bu stil daha çok, ekonomi, işletme, eğitim, sosyoloji, psikoloji, antropoloji, siyaset bilimi ve biyoloji alanlarında tercih edilir. MLA ise, metin içinde yazar ve sayfa numarası bilgisini önermektedir. Bu stil daha çok edebiyat, tarih, felsefe, modern ve klasik diller gibi beşeri bilimler dallarında kullanılır. Üçüncü bir metin içi yöntem olan numaralı sistem ise çoğunlukla kimya, bilgisayar, matematik ve fizik gibi uygulamalı bilimlerle tıp bilimleri alanında geçerlidir. Bu yöntemde metinde kaynaklar parantez içinde sırasıyla belirtildikten sonra aynı sıraya göre sondaki referanslar listesinde tanıtılır (Seyidoğlu, 2003: 232). AMA, CONSORT gibi yazım stilleri bu uygulamayı tercih etmektedirler. Örneğin; “her türlü bilimsel araştırmanın sonucu bu çalışmada kaydedilmiştir” (32), cümlesi metnin içinde geçmekte ve işaret edilen kaynak da parantez içinde belirtilmektedir. Bu sistemde metnin içinde kaynağa ait tanıtıcı bilgileri vermeye gerek duyulmaz. Metinde parantez içinde geçen 32 rakamı, metnin sonundaki kaynakça listesinde 32 nolu kaynağa işaret etmektedir. Bu yöntem, diğer yöntemlere göre kolaylığı açısından tercih edilmektedir. Aynı kaynak metnin içinde tekrar tekrar geçse bile, değişmeyen aynı numara her defasında parantez içerisinde verilmektedir. Bu durumda kaynakça listesinde kaynaklar alfabetik olarak sıralanmaz, metinde atıf yapılan sıraya göre yazılır.

Bir Cevap Yazın