Piyasa Arz ve Talep Şedüllerinin Birlikte Kullanılması

Piyasa Arz ve Talep Şedüllerinin Birlikte Kullanılması

Önceki kısımlarda Tablo 3.2’de X malına ait piyasa talep şedülünü ve Tablo 3.4’te X malına ait piyasa arz şedülünü elde etmiştik. X malına ilişkin bu iki şedül bir araya getirildiğinde her fiyat düzeyine karşılık gelen arz ve talep edilen X miktarları özetlenmiş olmaktadır. Bu işlemi yaptığımızda Tablo3.5’teki şedül elde edilmektedir.

Tablo 3.5’in dördüncü sütunu, ikinci sütunda yer alan arz edilmek istenen miktar ile üçüncü sütunda yer alan talep edilmek istenen miktar arasındaki farkları yansıtmaktadır. Piyasada arz edilen ve talep edilen X malı miktarları arasındaki farkın belirlendiği dördüncü sütundan hareketle, beşinci sütunda kıtlık (talep fazlası veya arz açığı), artık (arz fazlası veya talep açığı) ve denge durumları (kıtlık ve artık olmadığı durum) tanımlanmıştır. Tablo 3.5’in sütunlarında yer alan verilerin grafik ortamında görünümü Grafik 3.9’da gösterilmiştir.

Grafik 3.9’un yatay ekseninde QX notasyonu ile X malı miktarı, dikey ekseninde PX notasyonu ile X malının TL cinsinden adet fiyatı gösterilmiştir. X malının fiyatı 17 TL olduğunda firmaların satmak istediği X malı miktarı ile tüketicilerin satın almak istediği X malı miktarı birbirine eşittir (145 adettir). Tüketicilerin bir mal veya hizmetten satın almak istediği miktar ile üreticilerin satmak istediği miktarın birbirine eşit olduğu noktada (arz ve talep eğrilerinin birbiriyle kesiştiği noktada) oluşan fiyat düzeyine piyasa denge fiyatı ve miktara da piyasa denge miktarı denir. Bu tanım dahilinde, piyasa dengesi E noktasında gerçekleşmekte ve bu noktada X malının piyasa denge fiyatı 17 TL ve piyasa denge miktarı 145 adettir. Diğer taraftan, X malının fiyatı 12 TL olduğunda arz edilen X miktarı 95 adet iken talep edilen X miktarı 205 adettir. Bu fiyat düzeyinde arz edilen X miktarı ile talep edilen X miktarı arasındaki fark -110 adettir. Yani X malı piyasasında arz edilen X miktarı talep edilen X miktarının 110 adetlik kısmını karşılayamamaktadır. Dolayısıyla X malı piyasasında 110 adetlik bir talep fazlası ( yani arz açığı) olduğundan dolayı bu fiyat düzeyinde bir kıtlık sorunu ile karşı karşıyayız demektir. Kıtlık, piyasa denge fiyatının altında yer alan bir fiyat düzeyinde talep edilen miktarın arz edilen miktardan daha büyük olduğu bir durumdur. Kıtlık olduğu durumda talebi karşılanmayan tüketicilerin X malı için 12 TL’den daha yüksek bir fiyat ödemeye istekli olduğu görülecektir. Bu durum X malının fiyatında artışa yol açacaktır. Fiyat artışı iki türlü etki meydana getirir: i) yüksek fiyatlar X malı talebinin azalmasına ve talep eğrisi üzerinde sol yukarı E noktasına (145 adete) doğru bir hareketlenmeye, ii) yükselen fiyatlar daha fazla kar potansiyeli içerdiğinden dolayı X malı üretiminin artmasına ve arz eğrisi üzerinde sağ yukarı E noktasına (145 adete) doğru bir hareketlenmeye yol açacaktır. Bu iki etki (hareketlenme) neticesinde piyasa E noktasında dengeye gelecektir.

Ayrıca, X malının fiyatı 27 TL olduğunda arz edilen X miktarı 245 adet iken talep edilen X miktarı sadece 25 adettir. Bu fiyat düzeyinde arz edilen X miktarı ile talep edilen X miktarı arasındaki fark 220 adettir. Yani X malı piyasasında arz edilen X miktarı talep edilen X miktarından 220 adet daha fazladır. Dolayısıyla X malı piyasasında 220 adetlik bir arz fazlası ( yani talep açığı) olduğundan dolayı bu fiyat düzeyinde bir artık (fazlalık) sorunu ile karşı karşıyayız demektir. Artık, piyasa denge fiyatının üstünde yer alan bir fiyat düzeyinde arz edilen miktarın talep edilen miktardan daha büyük olduğu bir durumdur. 27 TL’lik fiyat düzeyinde arz fazlasının ortaya çıkıyor olması demek üreticilerin piyasaya sunduğu X mallarının 220 adeti için alıcı bulamadığı yani bu kadarlık malın üreticilerin elinde kalacağı anlamına gelir. Satılamayan ve bundan dolayı elde kalan bu mallar üreticilere bir maliyet (stoklama maliyeti, fire verme maliyeti, bozulma maliyeti gibi) yükler. Bu maliyetlerden kaçınmak isteyen üreticiler X malının fiyatını düşüreceklerdir. Fiyat düşüşü iki türlü etki meydana getirir: i) düşen fiyatlar X malı talebinin artmasına ve talep eğrisi üzerinde sağ aşağıya E noktasına (145 adete) doğru bir hareketlenmeye, ii) düşen fiyatlar daha az kar potansiyeli içerdiğinden dolayı bazı üreticilerin X malı üretiminden çekilmesine (dolayısıyla X malı üretiminin azalmasına) ve arz eğrisi üzerinde sol aşağıya E noktasına (145 adete) doğru bir hareketlenmeye yol açacaktır. Bu iki etki (hareketlenme) neticesinde piyasa E noktasında dengeye gelecektir. Kıtlık( talep fazlası )durumunda X malını satın almak isteyen bazı tüketiciler piyasada bu malı satacak üreticiler bulamaz iken ,artık( arz fazlası )durumunda ise X malını satmak isteyen bazı üreticiler piyasada bu malı satın alacak tüketiciler bulamamaktadır .Ayrıca kıtlık durumu ile piyasa denge fiyatının altında yer alan fiyat düzeylerinde karşılaşılıyor iken ,artık durumu ile piyasa denge fiyatının üzerinde yer alan fiyat düzeylerinde karşılaşılmaktadır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s