Pasif Taşımanın Özellikleri: Küçük moleküllerin taşınmasını sağlar. • Moleküller çok yoğun oldukları ortamdan az yoğun oldukları ortama doğru taşınırlar. • ATP harcanmadığından canlı ve cansız tüm hücrelerde gerçekleşir. • İki ortam arasındaki yoğunluk farkının azalmasına neden olur. Aktif Taşımanın Özellikleri: • Küçük moleküllerin taşınmasını sağlar. • Moleküller az yoğun oldukları ortamdan çok yoğun oldukları ortama…
Bir maddenin yoğunluğunun düşük olduğu ortamdan, yüksek olduğu ortama doğru ATP harcanarak taşınmasına denir. Bu olay sırasında hücre zarındaki enzimler ve taşıyıcı proteinler görev yapar. Aktif taşımada taşınacak madde zarın bir tarafında protein yapılı taşıyıcıya bağlanır. ATP’ den sağlanan enerji ile taşıyıcı proteinde şekil değişikliği olur. Bu şekilde zarı geçen madde az yoğun olduğu ortamdan…
Osmotik Basınç Hücre içindeki çözünmüş maddelerin oluşturduğu su alma isteğine denir. Hücrenin sitoplazmasında bulunan çeşitli şekerler, organik ve inorganik tuzlar ozmotik basınç oluşturarak hücrenin dış ortamdan su almasını sağlar. Hücre içindeki madde yoğunluğu ile hücrenin osmotik basıncı doğru orantılıdır. Osmotik basınç bitki ve hayvan hücrelerinin madde alış verişinde etkilidir. Bitkiler topraktaki suyu kök osmotik basınçları…
Osmoz olayı sonucunda hücrelerde plazmoliz ve deplazmoliz olayları gerçekleşir. Plazmoliz: Hipertonik ortama konulan hücrenin su kaybederek büzülmesine denir. Plazmolize uğrayan bitki hücrelerinde hücre zarı hücre çeperinden uzaklaşır. Deplazmoliz: Plazmolize uğramış hücre, hipotonik bir ortama konulursa su alarak eski haline döner. Bu olaya deplazmoliz denir. Bitki hücrelerinde deplazmoliz sırasında hücre zarı, hücre duvarına yaklaşır. Hücrelerde plazmoliz…
Suyun çok yoğun olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama doğru yarı geçirgen bir zar üzerinden geçişine osmoz denir. Yukarıdaki düzenekte B kolunda sükroz yoğun, birim hacimdeki su miktarı ise azdır. A kolunda sükroz az yoğun, birim hacimdeki su miktarı ise çoktur. Su molekülleri, sükrozun çok, suyun az olduğu B koluna seçici geçirgen zar üzerinden geçerler….
Basit Difüzyon Moleküllerin çok yoğun oldukları ortamdan az yoğun oldukları ortama, taşıyıcı bir proteine ihtiyaç duyulmadan kendiliğinden geçmesine denir. Oksijen, karbondioksit ve alkol gibi maddeler yağda kolay çözündükleri için hücre zarından basit difüzyon ile geçebilirler. Kolaylaştırılmış Difüzyon Bazı maddeler hücre zarındaki fosfolipit tabakasından geçemezler. Bu maddelerin çok yoğun oldukları ortamdan az yoğun oldukları ortama, hücre…
Her molekülün kendine ait bir kinetik (hareket) enerjisi vardır. Bundan dolayı moleküller sürekli hareket halindedir. Bir molekülün çok yoğun olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama kendine ait kinetik enerjisini kullanarak geçmesine pasif taşıma denir. Pasif taşımada ATP kullanılmadığından, canlı ve cansız tüm hücrelerde gerçekleşebilir. Pasif taşıma sonucunda bulunduğu ortamla madde yoğunluğu eşitlenen bir hücrede madde…
Hücre zarı canlı ve seçici geçirgendir. Bu özellikten dolayı bazı moleküller hücre zarından geçebilirken, bazı moleküller geçemez. Böylece hücrede madde alış verişi denetlenmiş olur. Hücre zarından; • küçük moleküller büyük moleküllere göre, • nötr maddeler iyonlara göre, • negatif iyonlar pozitif iyonlara göre, • yağda çözünen maddeler (A, D, E, K vitaminleri), çözünmeyenlere (B, C…
Hücreler çekirdek zarlarının bulunup bulunmamasına göre prokaryotik ve ökaryotik hücreler olmak üzere ikiye ayrılır. Prokaryot hücrelerde çekirdek zarı bulunmaz. Kalıtım materyali olan DNA dairesel olup, sitoplazma içinde dağınık olarak bulunur. Prokaryot hücrelerde mitokondri ve kloroplast gibi zarlı organeller bulunmaz. Ökaryot hücrelerde bulunan ribozom, prokaryot hücrelerde de vardır. Metabolik reaksiyonlar, sitoplazmada bulunan enzimler ile gerçekleştirilir. Bakteriler…
Mitokondri Oksijenli solunum ile ATP üretir. Organik molekülleri inorganik moleküllere parçalar. Çift zarla çevrilidir. Kendine özgü DNA, RNA ve ribozomları vardır. DNA’sı halkasal yapıdadır. İçindeki sıvı matriks olarak adlandırılır. Substrat seviyesinde fosforilasyon ve oksidatif fosforilasyon ile ATP üretir. Kloroplast Fotosentez ile glikoz gibi organik besin monomerlerini üretir. İnorganik maddeleri organik maddelere çevirir. Çift zarla çevrilidir….
Ökaryotik hücrelerin yönetim ve kalıtım merkezidir. Bölünme, büyüme ve onarım gibi metabolik olaylar çekirdek tarafından denetlenir. Hücrelerde genelde bir çekirdek bulunur. Memelilerin çizgili kas hücreleri ile paramesyumda birden fazla çekirdek bulunur. Bölünme halinde olmayan bir hücrenin çekirdeği; çekirdek zarı, çekirdekçik, çekirdek plazması ve kromatin olmak üzere dört kısımdan oluşur. a. Çekirdek Zarı Çift katlı bir…
Tek zarla çevrili, özelleşmiş metabolik bölümlerdir. Bitki ve hayvan hücrelerinde bulunun peroksizomlar çeşitli substratlardan uzaklaştırdıkları hidrojenleri oksijene aktararak hidrojen peroksit (H2O2) oluşturan enzimler içerirler. Bu yapılar hücre içinde farklı görevlere sahiptir. Bu görevlerden bazıları: • Bazı peroksizomlar yağ asitlerini daha küçük moleküllere yıkmak için oksijen kullanır. Oluşturulan küçük moleküller hücre solunumu için substrat olarak kullanılmak…
Ökaryot hücrelere şeklini veren ve hücre içi organizasyonu sağlayan yapıların tümüne hücre iskeleti adı verilir. Hücre iskeleti, hücreye şekil vermenin yanında organellerinin hücre içinde yer değiştirmesinde, hücre bölünmesi sırasında kromozomların hareketinde de rol oynar. Hücre iskeleti mikrofilament, ara filament ve mikrotübül olarak adlandırılan üç temel yapıdan oluşur. a. Mikrofilament Üst üste sarılı iki adet…
Kofullar golgi cisimciği, endoplazmik retikulum, hücre zarı ve çekirdek zarı tarafından oluşturulabilir. Tek katlı zarla çevrilidir. Kofullar işlevlerine göre besin kofulu, salgı kofulu, depo kofulu ve kontraktil (kasılgan) kofullar olmak üzere dört çeşittir. 1. Besin kofulu : Endositoz yoluyla hücreye alınan büyük moleküllü besinleri bulunduran kofuldur. Amip, paramesyum gibi hücre içi sindirim yapabilen canlılarda ve…
Plastitler Plastitler bitki hücrelerinde ve alglerde bulunan organellerdir. Bakteri, arkebakteri, mantar ve hayvan hücrelerinde bulunmazlar. Görev ve renklerine göre kloroplast, kromoplast ve lökoplast olmak üzere üç çeşit plastit bulunur. a. Kloroplast Klorofil taşıdıkları için yeşil renkli plastitlerdir. Kloroplastlarda fotosentez olayı gerçekleşir. Bu olay sırasında karbondioksit ve su gibi inorganik maddeler güneş enerjisi yardımıyla glikoz gibi…
Ökaryot hücrelerde, çekirdek zarından başlayıp hücre zarına kadar uzanan, kanalcık ve borucuklar sistemidir. Alyuvar hariç tüm ökaryot hücrelerde bulunur. Hücredeki etkinliğine göre dağılımı, miktarı ve biçimi değişebilir. Görevi hücre içinde madde taşınımını sağlamaktır. Örneğin ribozomda üretilen proteinleri golgi cisimciğine taşır. Zarları üzerinde ribozom bulunup bulunmamasına göre ikiye ayrılır. Granülsüz endoplazmik retikulum: Üzerinde ribozom bulunmayan endoplazmik…