Hijyen Ve Sanitasyon: Kompostlama Metodu

Katı atıkların içinde bulunan organik maddelerin, kontrollü bir şekilde nemli ve ılık ortamlarda saprofit organizmalar aracılığıyla ayrıştırılması ve gübre hâline getirilmesi işlemidir. Kompostlama işlemine tabi tutulacak atıkların, biyolojik olarak parçalanabilir özellikte olması (organik), bitkilere faydalı olacak iz elementleri yapısında bulundurması, zararlı maddelerden ayrıştırılmış olması, işe yaramayan maddeler bulundurmaması gereklidir. Organik atıkların oksijenli ya da oksijensiz ortamlarda mikrobiyal parçalanmaya tabi tutulması ile elde edilen zararsız ürüne kompost yapılan işleme de kompostlama adı verilir. Kompostlama işleminde ayırma, parçalama, fermantasyon ve olgunlaştırma (depolama) aşamaları vardır. Ayırma işleminde; kompostlamaya uygun olmayan maddeler ayrılır. Ayrıştırılan atıklar öğütülür. Öğütme işleminde çok küçük parçalar hâline getirilmemesi gereklidir. Ortalama atık büyüklüğünün homojen bir şekilde 2-5 cm civarında olması yeterlidir. Fermantasyon işleminde, bakteri, protozoon, mantarlar ve nematodlar faaliyet göstermektedir. Bu aşamada ısı verme ve çürüme işlemi olmaktadır. Yeterli fermantasyonu sağlanan taze kompost, verimsiz arazilerde, bahçe ve çiçek yetiştirmek amacıyla kullanılmak üzere istenildiği kadar depolanabilir. Bu şekilde elde edilen gübre, toprağı yüksek derecede verimli hâle getirir. Bahçe ve tarla artıkları, yaprak döküntüleri, yiyecek atıkları, kâğıt ürünleri kompostlaştırılabilen atıklardandır. Kompostlama için atıkların ayrıştırılarak, uygun olmayan diğer atıkların düzenli depolamaya veya termal bertaraf işlemlerine gönderilmesi, depolama alanı tasarrufu ve gereksiz yakma işleminin engellenmesini sağlar.

Kompostlama işlemi oksijenli ve oksijensiz olmak üzere iki şekilde yapılabilir.

1- Oksijenli (aerobik) Kompostlama işlemi iki şekilde yapılır.

A. Açık Sistem Kompostlama: Az miktarda atığın kompostlanma işlemidir. Küçük yerleşim birimlerinde bireysel olarak kurulan düzenlerde yapılabilen kompostlamadır. Kompost yığınlarına gerekirse nem ayarlaması yapılabilir. Oluşturulan kompost yığınları her 3-7 günde bir karıştırılır. Ortalama 3 hafta olgunlaşmaya bırakılır (Şekil 1.7).

B. Kapalı Sistem Kompostlama: Büyükşehir atıklarının kompostlanmasında tavsiye edilen yöntemdir. Fermantasyonun sağlanması için kule ve silolar kullanılmaktadır. Süre oldukça kısadır. Parçalanan atıklar fermantasyon ünitesinden yavaş bir şekilde geçirilir. Bu sırada ortama hava da verilir. Teknik altyapının oluşturulması için yüksek maliyete ihtiyaç vardır.

2- Oksijensiz (anaerobik) Kompostlama:

Çok fazla uygulanmayan bu sistem büyükşehirlerde pilot uygulama safhasındadır. Bu işlemde daha yüksek oranda nem (%65- 85) uygulaması yapılmaktadır. Ayrıca oksijensiz kompostlama işleminde ürün olarak kompostla birlikte biyogaz elde edilmektedir. Elde edilen biyogaz satılmakta veya elektrik enerjisine dönüştürülmektedir. Kullanılan bertaraf yöntemlerinin atık niteliğine göre tercih edilmesi gereklidir. Tercih edilecek yöntemlerin birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları olabilmektedir. Buna ilişkin bilgiler Tablo 1.2’de gösterilmiştir.

Bir Cevap Yazın