Fenilizokuinolin Alkaloitler

Bu grupta kolşisin, demekolşin gibi maddeler yer alır.

Kolşisin

Kolşisin; son derece zehirli, Zambakgiller ailesinden Acı çiğdem bitkisinin, özellikle tohumları olmak üzere, tüm kısımlarında bulunan bir alkaloitdir. Bitkinin belirtilen kısımlarında az miktarda da olsa demekolşin de vardır. İlkbaharda filizlenmiş acı çiğdem yapraklarının, sonbaharda çiçeklerinin, yazın da acı çiğdem tohumlarıyla bulaşık yemlerin veya otların yenilmesine bağlı olarak hayvanlarda zehirlenmeler oluşur. Kolşisin ile zehirlenmelerde, sığırlarda şiddetli karın sancısı ve yeşil-siyah renkte sulu sürgün görülür. Hayvanlarda mide-bağırsak yangısı, göğüs ve deride yanma, şiddetli damar hasarı ve dolayısıyla şok gelişir. Ayrıca belirgin bir kas güçsüzlüğü de görülür. Zehirlenme olgularının ilk dönemlerinde gelişen ölümün nedeni solunum felci veya kalp-damar şoku iken; ilerleyen dönemlerde gelişen ölümün nedeni kanama ve kemik iliği baskısı sonucu oluşan enfeksiyon hastalıklardır.

Terpenoid İndol Alkaloitler

Bu yapıyı gösteren maddelerin başlıcaları; Rauwolfia alkaloitleri (rezerpin, deserpidin, ajmalin gibi), yohimbin, vinblastin, vinkristin, striknin, brusin, toksiferin, tabersonin, katarantin, elliptisin ve vindolin’dir.

Striknin

Kargabüken bitkisinin tohumlarında bulunan ve sıçan zehiri olarak sıklıkla kullanılan indol alkaloittir. Belediyeler tarafından başıboş hayvanlarla (köpek, kedi gibi) mücadele amacıyla da kullanılan maddelerden birisidir. Bu sebeple, sıçan zehiri olarak hazırlanmış tuzak yemlerinin veya başıboş hayvanları öldürmek için hazırlanan zehirli et, peynir gibi yiyeceklerin diğer hayvanlar tarafından yenilmesine bağlı olarak zehirlenme vakaları görülür. İrkiltici ve acı lezzetinden dolayı, striknin ağızdan alındıktan sonra hayvanlarda kusmaya neden olur; ama, midenin dolu olması veya tok karnına alınması durumu kusmayı engelleyip, strikninin emilmesini teşvik ederek zehirliliğini artırır. Strikninin etkisi çabuk başlar. Büyük miktarlarda alındığında 20-30 dakika içerisinde ölüme neden olur. Striknin beyin ve omuriliğin refleks uyarılabilirliğini artırarak, kaslarda tetanik kasılmalara yol açar. Strikninden etkilenenlerde görülen ilk zehirlenme belirtileri huzursuzluk, sinirlilik, kas titremeleri ve boyun tutukluğudur. İskelet kaslarının tamamında zıt yönde kasılmalar oluşur, bacaklar gerilmiş ve boyun yukarı doğru uzamış haldedir. Zehirlenmenin başlangıcında hayvanın şuuru yerindedir. Zehirlenme ilerledikçe, tonik kasılmalar şiddetlendiğinden, solunum kasları görev yapamaz hale gelir. Solunumun güçleşmesi ile oluşan apne, öncelikle beyinde oksijenin azalmasına ve şuurun kaybolmasına sebep olur. Beyinde oksijen azalması, motor etkinliğini önemli derecede zayıflatır ve sonuçta iskelet kasları gevşer. Strikninle zehirlenmelerde ölüm sebebi, solunum kaslarının felci sonucu oluşan asfeksinin yol açtığı beyinde oksijen azalmasıdır.

Bir Cevap Yazın