Organik Klorlu Bileşikler

Pestisitler bölümünde de belirtildiği gibi, OK bileşiklerin çevrede kalıcılıkları ve yağda çözünürlükleri, onların yağ dokuda birikmelerini teşvik eder. Böylece bunlara maruz kalan organizmalarda sürekli artan bir şekilde birikirler. Türler arasında en büyük risk grubunun, oldukça yağlı bir süt üreten deniz memelilerinin (sütleri yaklaşık %60 oranında yağ içerir) süt emen yavruları olduğu belirtilmiştir.

Organik klorlular içinde geçmişte tarımda ve halk sağlığında en yaygın kullanılan bileşik DDT’dir. Birçok kuş ve memeli türlerinde düşük akut toksisiteye sahip olması nedeniyle DDT’nin öncelikle güvenli olduğu değerlendirilmiştir. Ancak zamanla DDT’nin gizli etkileri de ortaya çıkmaya başlayınca bu görüş değişmiştir. Metabolize olduktan sonra oluşan yan ürünü olan p,p’-DDE, vücutta prostaglandin sentetazı inhibe etmek suretiyle, yumurta kabuğunun oluşumu sırasında kabuk bezi mukozası tarafından alınan kalsiyumun azalmasına neden olur. Bu durum yumurta kabuğunun incelmesine, böylece kuluçka süresince yetişkinlerin yumurtaları ezmesine neden olur. DDE maruziyetiyle yumurta kabuğunun incelmesi ve ardından yavru üretiminin azalması balıkçıl ve dalıcı kuşlar, atmaca, kartal, doğan, şahin, martı ve diğer pek çok farklı etçil kuş türlerinde gözlenmiştir. Siklodienler, aldrin ve dieldrin gibi bazı organik klorlular ise atmaca ve kerkenez gibi avcı kuşlarda doğrudan ölüme yol açabilirler. Böyle ölümler açlık, sinir sistemininin hasarı ve DDE maruziyetiyle yumurta kabuğunun incelmesi ve böylece yavru üretiminin azalmasıyla bir araya geldiğinde kuş popülasyonunun azalmasıyla sonuçlanır. DDE ile birlikte yumurtaya embriyotoksik etkili PCB’ler de bulaşabilir. Bu nedenle birçok su kuşu popülasyonunda verimlilik azalır. Büyük göllerde balık yiyen kuşların PCB gibi dioksin ve dioksin benzeri bileşikleri de içeren organik klorlu bileşiklere maruz kalması embriyo ve civciv mortalitesine, gelişme geriliği ve ödeme, hepatomegaliye (karaciğer büyümesi), gastroşizise (karın duvarının doğuştan yarık olması) ve diğer pek çok lezyona neden olabilmektedir.

Bir Cevap Yazın