Kolinesterazı İnhibe Eden Pestisitler

Organik fosforlu ve karbamat insektisitlerin kullanımı, 2.Dünya Savaşından sonra OK bileşiklere karşı haşerelerin direnç göstermeye başlamasıyla artış göstermiştir. OF bileşikler, OK bileşiklere nazaran çevrede kalıcı değillerdir. Ama oldukça zehirli ve geniş etki spektrumludurlar; dikkatsiz şekilde kullanımlarından dolayı insan ve hayvan ölümlerine rastlanmaktadır. Bu türden bileşiklerle zehirlenmiş omurgalı veya omurgasız yabani hayvanları yiyen hayvanlarda sekonder zehirlenmeler de görülebilir. En çok bilinen sekonder zehirlenme olaylardan biri, Arjantin’de 1995-96 yılları arasında OF monokrotofosla ilaçlanmış çekirgeleri yiyen yaklaşık 6000 kır şahininin etkilendiği toplu zehirlenme vakasıdır. Öteki olay, yüzlerce martının, pamuk tarlasına uygulanan paratiyonla ölmüş böcekleri yedikten sonra zehirlenmesidir; bu durum, özellikle ölen yavru kuşları yiyen erişkin kuşların zehirlendiğini göstermesi açısından da dikkat çekicidir.

OF bileşiklerin amaçlı ya da amaç dışı kullanımı sonucunda gerek kuşlarda gerekse diğer türlerde çok daha fazla bireysel zehirlenme olgularının gözden kaçtığı tahmin edilmektedir. Çünkü OF insektisitler amacı dışında kuşların ekinlere vereceği zarardan korunmak için avisit veya çakal gibi predatörleri öldürmek için tuzak yemi olarak da kullanılabilmektedir. Böyle amaç dışı kullanımlar, zehirlenmiş hayvanların karkaslarını yiyen predatör kuşlar ve memelilerde sekonder zehirlenmelere ve ölümlere neden olabilmektedir.

Karbamat türevi insektisitlerden karbofuran’ın granüler pelet şekli tohuma benzediğinden kuşlar tarafından yanlışlıkla yenebilir; bir peletin yenilmesinin dahi bir kuşu öldürmeye yeterli olacağı belirtilmiştir. Bu nedenle karbofuran, yaban hayatını en çok etkileyen pestisitlerden biri olarak öne çıkmıştır (örneğin kırmızı kanatlı karakuşlar, akbaşlı kartal veya kel kartal, kaya kartalı, çakal, kızıl tilki, şahin, baykuş, balıkçıl kuşlar gibi). Bunun için önlem olarak granül şeklinin kullanımı 1991’den itibaren kısıtlanmaya başlanmış ve birçok katı şeklinin ruhsatı da iptal edilmiştir. İnsektisitlerin, kanatlı yabani yaşamına doğrudan toksik etkilerine ilave olarak hedef olmayan veya kuşlar tarafından gıda olarak tüketilen omurgasız hayvanların popülasyonunu da azaltmaları, yetişkinlerle gençler arasında gıdaya erişim konusunda rekabete veya yem arama gayretlerinin artmasına yol açmıştır.

Bir Cevap Yazın