Mevzuat Ve Hukuk İle İlgili Tanımlar Ve Kavramlar |
Ünite – 1
Mevzuat Bilgi Sistemi
Mevzuat Nedir? Tanımı
Mevzuat: Hukukun bilgi kaynaklarından birisi mevzuattır. Mevzuat, anayasa, kanun, KHK (kanun hükmünde kararname), uluslararası antlaşma, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşur. Mevzuata ulaşmanın en güvenilir yolu Resmi Gazete’dir. Resmi Gazete’nin 7/2/1921 tarihinden itibaren yayımlanan tüm sayılarına (www.resmigazete.gov.tr) adresinden ulaşmak mümkündür. Resmi Gazete günlük çıkmakla birlikte, yayımlanmasında aciliyet olan bir metin için aynı gün ikinci bir daha yayımlanabilmektedir. Bu şekilde yayımlanan nüshaya “Mükerrer” adı verilmektedir. Kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük ve çeşitli yönetmelik ve tebliğlere internet üzerinden Mevzuat Bilgi Sistemi (MBS)’inden, (www.mevzuat. gov.tr) adresinden ücretsiz olarak ulaşmak mümkündür. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait mevzuat bilgilerine ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ait internet sitelerinden de erişmek mümkündür.
Resmi Gazete Nedir? Tanımı
Resmi Gazete: Osmanlı Devleti’nin çıkardığı Takvim-i Vekayi gazetesi dünyadaki en eski resmi gazetelerden birisidir. II. Mahmut döneminde 11 Kasım 1831 yılında Takvim-i Vekayi olarak haftada bir gün yayınlanan Gazete’nin “resmi” olan bir bölümü bugünkü Resmi Gazete’nin nüvesini oluşturmaktadır. Gazete’nin 1878 yılında yayımı durmuştur. 1891 yılında yeniden yayıma başlamış, ancak bir müddet sonra yayımı tekrar durmuştur. II. Meşrutiyeti müteakip 15 Eylül 1908 tarihinde yeniden faaliyete geçirilmiştir. Son nüshası 2 Kasım 1922 tarihini taşımaktadır. TBMM’nin 23 Nisan 1920 tarihindeki teşekkülünden sonra da İstanbul Hükümeti Takvim-i Vekayi’nin neşrine devam etmiştir. Buna mukabil 7 Ekim 1920’de TBMM Hükümeti’nin resmi gazetesi olarak haftada bir yayınlanmak üzere Ceride-i Resmiye çıkarılmaya başlanmıştır. Bu gazetenin yayımında da zaman zaman aksamalar olmuştur. 10 Eylül 1923 tarihini taşıyan 22 nci sayıdan itibaren Resmi Ceride adı altında yeniden yayıma başlanmıştır. Bakanlar Kurulu’nun Mayıs 1341 [1925] tarih ve 1970 sayılı kararnamesi ile yürürlüğe konan “Resmi Ceride’nin Sureti Muntazamada Neşir ve Muamelatının Tarzı İcrası” hakkındaki talimatnamenin kabulüyle düzenli olarak yayıma geçmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Resmi Gazete
Norm / Normlar Nedir? Tanımı
Norm/Normlar: Sosyoloji, matematik, hukuk, felsefe disiplinleri ile bu disiplinlerin türevi olan alt disiplinlerde kullanım ve anlam alanı olan bir kavramdır. Fransızca kökenlidir ve aslı “norme”dir. Türk Dil Kurumu Sözlüğü’nde“ Kural olarak benimsenmiş, yerleşmiş ilke veya kanuna uygun durum, düzgü” olarak ifade edilen kavram, sosyoloji sözlüğünde “kural, kanun, kaide” olarak aktarılmaktadır. Kavramın hukuk sözlüğünde “kural, ölçü, kaide; bir hususta geliştirilen standartlar, kurallar”, felsefe ansiklopedisinde ise kavramın “belli bir kurala uygun olan” anlamına geldiği belirtilmektedir.
Norm, sosyolojide, kültürel açıdan arzu edilir ve uygun olarak değerlendirilen davranışları akla getiren ortak davranış beklentisidir. Normlar, buyuran olma özellikleriyle kurallara ve düzenlemelere benzerler, fakat normda kuralların resmi statüsü yoktur. Doğru davranış bazen normatif diye değerlendirilen davranıştan farklı olabilir ve bu davranış eğer var olan normlara göre yargılanırsa sapkın olabilir. Dolayısıyla norm kavramı, toplumsal düzenleme, toplumsal denetim ve önemli bir sosyolojik problem olan toplumsal düzenle çok yakından ilişkilidir.
Normlar, türleri açısından farklı türlerde görünür olurlar. Fakat bu türleri birbirinden açıklıkla ayırt edebilmek güçtür. Başlıca norm türlerini şöyle sıralayabilmek mümkündür; “hukuksal normlar”, “töresel normlar (örf, adet, gelenek, görenek normları)”, “dinsel normal”, “ahlaksal normlar”. Bunların yanı sıra “estetik normlar”, “teamüller” de toplumsal norm kategorisinde ele alınabilmektedir. Normun bazı özelliklerini şu şekilde sıralamak mümkündür. Emirler ve yasaklarla bireyin davranışlarını biçimlendirir; Tekrarlandıkça alışkanlığa dönüşür; Her toplumun kendi yapısına göredir; Yaptırımı kınama, ayıplama, dışlama şeklinde görülür; İhtiyaçları karşılamayan normlar zamanla ortadan kalkar, yeni ihtiyaçlar yeni normları oluşturur.
Hukuk Nedir? Tanımı
Hukuk: Terim üzerinde mutabık kalınan ortak bir tanım olmamasına rağmen yaygın olarak şu tanımlamalar kullanılmaktadır: “Hukuk, toplum hayatında kişilerin birbirleriyle ve toplumla olan ilişkilerini düzenleyen ve uyulması kamu gücü ile desteklenmiş bulunan sosyal kurallar bütünüdür”. Bu tanım hukukun konusunu esas alan biçimsel bir tanımdır. Bu tanım aynı zamanda yürürlükteki (pozitif ) hukukun biçimsel tanımını ifade etmektedir. Bir başka tanım ise hukukun amacını ve kaynaklarını esas almaktadır. Şöyle ki, “hukuk toplumun genel yararını veya bireylerin ve toplumun ortak iyiliğini sağlamak amacıyla birbirleriyle veya meydana getirdikleri toplulukların birbiriyle olan sosyal ilişkilerini düzenleyen, yetkili makamlar tarafından konulmuş ve devlet yaptırımlarıyla desteklenmiş sosyal düzen kurallarının (kural, norm, emir, yasak, vd.) bütünüdür.”
Bu tanımlar şu unsurlardan meydana gelir:
- Hukuk bir “kurallar bütünü”dür.
- Bu kurallar, sosyal düzeni sağlamaya yönelmiş birer sosyal davranış kuralı olup, toplum hayatında kişilerin nasıl ve ne şekilde davranması gerektiğini belirtir.
- Bu kuralların belirli davranışları emretmelerinden amaç, insanların birbirleriyle veya meydana getirdikleri topluluklarla ya da bu toplulukların birbiriyle olan sosyal ilişkilerini düzenler.
- Sosyal ilişkileri düzenleyen kurallardan olan hukuk, toplumun genel yararını veya ortak iyiliğini sağlama amacı taşımaktadır. Burada genel yarardan kasıt yürürlükteki hukuk düzeninde o andaki toplumun genelinde geçerli olan ve yetkili organlar tarafından benimsenmiş olmasıdır.
- Bu kuralların amacı doğrultusunda kendisinden beklenileni başarabilmesi için bu kuralların çiğnenmemesi, saygı duyulması ve yürürlüklerinin sağlanması gerekir. Bunu günümüz modern devlet anlayışında bizzat devlet sağlar.
- Hukuk kuralları devlet yaptırımı ile desteklenmiştir. Diğer bir ifade ile hukuk kurallarının çiğnenmesi durumunda devlet maddi yaptırım uygular. Bu, hukuk kurallarını diğer sosyal kurallardan ayıran en önemli husustur.
