Sanayi devrimi sonrası XIX. yüzyılda kent sistemi ortaya çıkmış ve Avrupa’da ekonomik merkezler durumuna gelen büyük metropoller oluşmuştur. Kamusal alan ile özel alan birbirinden ayrıldığı bu dönemde kentler modern toplumsal yapısına uygun olarak yeniden tasarlanmaya, hastane, adliye, üniversite gibi binalar ile bulvar ve caddeler yapılmaya başlanmıştır. Büyük şehirlerin ve metropollerin oluşumu sonrası meydana gelen nüfus…
Sanayi Devrimi’nden önce Osmanlı Devleti’nin ekonomisi tarıma, ticarete ve küçük ölçekli atölyelerde yürütülen üretime dayanmaktadır. Zamanla merkezî otoritenin zayıflaması, tımar sisteminin bozulması, savaşlarda alınan başarısızlıklar ve toprak kayıpları sonucunda Osmanlı ekonomisi; sanayileşen Avrupa’yla rekabet edememiştir. Bu durum karşısında Osmanlı Devleti, XIX. yüzyılın başından itibaren Avrupa ülkeleri gibi sanayileşmek istemiştir. Ancak Osmanlı’nın sanayileşme çabaları; sermaye birikiminin…
Tanzimat ve Meşrutiyet, Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılma sürecinde kendini kurtarmak ve modernleşmek amacıyla gerçekleştirdiği önemli dönemler ve hareketlerdir. Her ikisi de Batı’daki gelişmeleri örnek alarak devlet ve toplum yapısında köklü değişiklikler yapmayı hedeflemiştir. Osmanlı Devleti’nde Tanzimat Dönemi’nde, pek çok kurum ve kuruluşun işleyişinde Batı usûllerinden yararlanılmıştır. Bu dönem, genel olarak Batı’ya açılan bir pencere olarak değerlendirilmişti….
Osmanlı Devleti’nde Tanzimat’la birlikte yeni bir dönem başlamış ve hukuk devleti olma yolunda önemli adımlar atılmıştır. Tanzimat Fermanı’nda Osmanlı Devleti’nin askerlik, vergi, yargı gibi temel meselelerinden bahsedilmiş ancak bu sorunların hâlledilmesiyle ilgili kanunların ayrıca çıkarılacağı ifade edilmiştir. Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemlerinde çıkarılan kanunlarda devlet ile toplum ilişkilerini düzenleme ve Avrupa kanunlarıyla entegrasyon düşüncesi etkili olmuştur….
Osmanlı Devleti’nde padişahlar ve devlet adamları, devletin zayıflamasını engellemek amacıyla çeşitli dönemlerde pek çok yenilik yapmıştır. Bu yenilik hareketleri, Tanzimat Dönemi’nde hız kazanmış fakat devletin gerilemesine engel olamamıştır. Avrupa’da 1830 ve 1848 İhtilalleriyle mutlak monarşilerin yerini anayasal monarşilerin alması, bazı Osmanlı aydınlarında Osmanlı Devleti’nin de bu yönetime geçmesinin gerekli olduğu fikrini doğurmuştur. “Yeni Osmanlılar” olarak…
Türk Düşmanları boş durmuyor, yedikleri kaba tükürüyorlar. Osmanlının savunup koruduğu azınlıklar ne yaptı? Türk Düşmanı Azınlıklar ve Osmanlı’da açtıkları yabancı okullar! Osmanlı Devleti’nde azınlıklar tarafından açılan okullar, zamanla yabancı devletlerin himayesine girmiştir. Okul sayısını artırmak isteyen yabancı devletler, Osmanlı ülkesinde himayelerine aldıkları gayrimüslim toplulukların okullarıyla birlikte, kendi adlarına da okullar açmıştır. Hristiyanlığı yaymak isteyen misyonerler…
Kaptanıderya Hasan Paşa’nın önerisi ile 1775 yılında İstanbul’da kurulmuştur. Osmanlı donanmasının Ruslar tarafından 1770 yılında Çeşme’de yakılması üzerine Kaptanıderya Hasan Paşa, yeni ve güçlü bir donanma kurulmasını istemiştir. Sultan I. Abdülhamid (Görsel 4.41) Dönemi’nde açılan bu okulda, gençleri özendirmek için öğrencilere burs ve okulun adının bulunduğu padişah tuğralı madalyalar verilmiştir. Okulun ilk hocaları Hasan Paşa…
XIX. yüzyılda devletler, gelişmenin ana unsurlarından biri olan nüfus gücü için çeşitli politikalar üretmiştir. Fetihler yapmak, hâkimiyet sahasını genişletmek ve saygınlık kazanmak isteyen devletler, özellikle askerî endişelerle nüfuslarını korumak istemiştir. Avrupa’da XVI. yüzyılda gelişen ve XIX. yüzyıla kadar etkili olan merkantilist ekonomi anlayışı, güçlü ve zengin bir devlet için nüfus artışını desteklemiştir. Merkantilistlere göre nüfusun…
Türkiye İmparatorluğu XVI. yüzyıldan itibaren çatıştığı Habsburglar ve Safevilerin yerini, XVIII. yüzyılın başından itibaren Rusya almıştır. Bazı Rus çarları döneminde izlenen modernleşme çabaları başarıya ulaşmış ve Rusya giderek güç kazanmıştır. Sıcak denizlere inmek isteyen Rusya, doğal olarak bu politikanın önünde engel olarak Türkiye’yi görmüştür. Bu nedenle iki devlet arasında uzun yıllar sürecek bir rekabet yaşanmıştır…
Fransa, İngiltere ile giriştiği rekabette 1798’de İngiliz güçlerini Hindistan’da yok etmeyi amaçlamış ve bunun için önce Mısır’ın işgal planını yürürlüğe koymuştur. Mısır’ı alarak Süveyş Kanalı üzerinden Hindistan’a ticaret yapmayı hedefleyen Fransa, Yedi Yıl Savaşlarıyla kaybettiği sömürgeleri de Mısır’ı işgal ederek telafi etmek istemiştir. Bu hedefler doğrultusunda Napoleon komutasında harekete geçen Fransız ordusu, İskenderiye ve Kahire’yi…
İlk Türk matbaasının kurucusu İbrahim Müteferrika, basma yöntemiyle kitap çoğaltmanın yararları ve gerekliliği üzerine bir risale yazmıştır. Bu konudaki önemli fikirleri şunlardır: Önemli kitapların çoğaltılması halk ve aydınlar için yararlıdır, basılı kitapların yazıları okuyanlar için kolaylık sağlar, kentlerde kütüphanelerin kurulması öğrencilerin kolayca kitap temin etmesine yardımcı olur. Paris büyükelçisi Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi, Fransa ile…
Osmanlı Devleti’nde topraklar ülkeyi Allah adına yöneten padişaha aittir. Devletin toprak üzerinde mülkiyeti bulunmaktadır. Osmanlı toprakları mülk ve mülk olmayan topraklar olarak ikiye ayrılmıştır. Mülk toprakların mülkiyeti şahıslara aittir. Şahıslar gerektiğinde mülk topraklarını satabilir, başkasına devredebilir, miras bırakabilirdi. Mülk araziler öşri ve haraci topraklar olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Müslümanlara ait olan arazilere öşri topraklar denilmektedir….
Osmanlı Devleti’nde ekonominin temeli tarıma dayalıdır. Tarımsal faaliyetler reaya adı verilen kesim tarafından yapılmıştır. Reaya, vergi vermekle yükümlü köy, kasaba, konargöçer ve şehirlilerden oluşan sosyal yapıdır. Devlet tarımsal üretimi artırmak için köyler kurmuş, konargöçerlerin yerleşik hayata geçmelerini teşvik etmiştir. Osmanlı’da tarımsal faaliyetler ile ilgili sağlıklı bilgilere tahrir defterlerinden ulaşılabilmektedir. Tahrir defterlerinde bölgede yaşayan insanların medeni…
Uzak ve yakın, tüm tarihimize bir bakalım! Türkün Türk’ten başka dostu olmuş mu? Osmanlı’nın son dönemleri dahil, Türklerin islamiyeti kabulü ardından, nice Müslüman devletlerin Türklere karşı ihanet içerisinde olduğunu gördük, bu nedenledir ki din kardeşliğine inanmıyoruz. Sadık millet denilen Ermenilerin bilhassa Doğu Anadolu’da yaptığı mezalim hepimizin malumudur. Bunlara binaen, bugün dahi Avrupa milletlerinin Türk dünyasına…
Trablusgarp Beylerbeyi olan Turgut Reis, Kuzey Afrika kıyılarının güvenliğini sağlamak için Cerbe Adası’nın alınması gerektiğini biliyordu. Bundan dolayı İspanyolların elinde bulunan adayı kuşattı. Kuşatmanın başlamasının ardından haçlı donanmasının gelmesi üzerine kuşatmayı kaldırarak İstanbul’dan yardım talep etti. Bu yardım talebinin ardından Kaptanıderya Piyale Paşa donanmanın başında Cerbe Adası önlerine gelerek Haçlıları bozguna uğratmıştır.
I. Mustafa’yı, Genç Osman’ı katlederek başa getiren yeniçerilerin yine I. Mustafa’yı tahttan indirmesi üzerine IV. Murad Han henüz çok küçük yaşta tahta geçti. Bu sebeple Valide Kösem Sultan tahta belli müddet müdahil oldu. Çok zaman geçmeden IV. Murat aleyhinde de yeniçeri ayaklanmaları baş gösterdi. Fakat IV. Murat Han henüz çok küçük yaşta olmasına rağmen Genç…
Türk töresinde erkeklerin genellikle tek kadınla evli oldukları ve bazı yüksek rütbeli subayların ve imtiyazlı kişilerin sadece birden fazla eş aldığı görülmektedir. Türkler İslamiyet’e geçtikten sonra da bu kural değişmemiştir. Yani halkı referans alarak baktığımızda Türkler için tek eşlidir diyebiliriz. Ayrıca Erkek-kadın arasında her zaman eşitlik olduğu görülmektedir. Mesela Cengiz Han başka kadından doğan çocuklarında…
Osmanlı Devleti sınırlar genişledikçe topraklarını korumak ve yeni fetihler yapabilmek amacıyla güçlü bir donanma oluşturmaya çalışmıştır. Kuruluş yıllarında kendi oluşturduğu küçük donanmasını Türk beyliklerinin denizcilik birikimlerinden faydalanarak geliştirmiştir. Fatih Sultan Mehmed döneminde donanma, ateşli silahlarla güçlendirilmiştir. II. Bayezid’in izlediği stratejik politikalar sayesinde tersane sayısı artırılmış, büyük gemiler ve uzun menzilli toplar kullanılmıştır. Osmanlı Devleti, II….
Vikingler dünya tarihinde ufak bir yer kaplasa da herkesin bildiği bir kavimdir. Yaptıkları denizaşırı seferler, yağmaladıkları köyler ve şehirler ile köleleştirdikleri insanlarla hafızalara kazınmıştır. Vikingler kiliseleri yağmalar, çocuk, yaşlı, kadın demeden herkesi öldüren ve korku duyulan bir kavimdir. Vikingler çoğu millet tarafından barbarlıkla anılmış ve korku duyulmuştur. Vikinglerin geleceğini duyanlar yaşadıkları yeri terk edip kaçardı….
Akıncılar, Osmanlı Türklerinin kuruluş ve yükseliş döneminde oldukça önemli bir askeri sınıftır. Akıncılar sadece Türk olurdu. Ancak Mihaloğulları gibi bir iki tane aslen Türk olmayan fakat sonradan Türkleşen Akıncı aileleri de vardır. Batılılar Mihaloğlu’na “Sen Türk değilsin, bir Bizans soylususun. Türkleri bırak, bize katıl” dediğinde Mihaloğlu ise şu cevabı vermişti “Türk olarak doğmadıysak Türk olarak…