Türk Tarihinde Kara Bir Leke: Küçük Kaynarca Antlaşması (1774)

1774’te imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması, Osmanlı Devleti’nin imzaladığı en ağır antlaşmalardan biri olmuştur. 28 maddeden oluşan antlaşma, öncelikli olarak Kırım’ın Osmanlı Devleti’yle olan bağlılığına son vermiş, Kırım’ı müstakil bir hanlık hâline getirmiş ve böylece Kırım, Osmanlı Devleti’nin himayesinden çıkmıştır. Osmanlı Devleti ise Yeniçeri Ocağının yozlaştığı dönemde askerî boşluğu dolduran Kırım’ın askerî kuvvetlerinden mahrum kalmıştır. Bununla…

Read More

Türklerin Denizlerdeki Egemenliği Zayıflaması

XVI. yüzyılda Akdeniz’e hâkim olan Osmanlı deniz gücü, Fas’a kadar nüfuz sahasını genişletmiştir. Osmanlı, sınırları Atlas Okyanusu’na dayanmasına rağmen etkili bir okyanus siyaseti izlememiştir. 1645 Girit Seferi’ne kadar büyük çapta bir sefer için Akdeniz’e çıkmayan Osmanlılar, sadece sahilleri korumak amacıyla denizlere açılmıştır. Osmanlı Devleti’nin denizlerdeki hâkimiyetini kadırga güçleriyle sürdüremeyeceği XVI. yüzyıl sonlarından itibaren ortaya çıkmıştır….

Read More

Karlofça Antlaşması Sonrası Dış Siyaset

Osmanlı Devleti, Karlofça Antlaşması’ndan sonra Avrupalılar için tehlike olmaktan çıkmaya başlamıştır. Bu antlaşmadan sonra Osmanlı Devleti daha önceki dönemlerde önem vermediği İngiltere, Hollanda ve Fransa gibi Avrupalı devletlerin siyasetlerinin etkisinde kalmaya başlamış ve denge siyaseti izlemek zorunda kalmıştır. XVII. yüzyıldan sonra Protestanlar arasında da Haçlı zihniyeti zayıflamış ve İngiltere, İsveç, Hollanda gibi devletler; Osmanlılarla iyi…

Read More

XVII. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nin Dış Politikası

Osmanlı Devleti XVI. yüzyılın sonlarından itibaren ülkede ekonomik ve sosyal sıkıntılar yaşamış, devlet idaresinde zafiyetler ortaya çıkmıştır. Ancak Avrupa’da 1618-1648 yılları arasında devam eden Otuz Yıl Savaşları nedeniyle Avusturya, Osmanlı Devleti’nin bu zafiyetinden yararlanamamıştır. Avrupa’da yaşanan bu karışıklıklar, Osmanlı Devleti’nin Batı’da gücünü korumasını sağlamıştı. XVII. yüzyılın ilk yarısında Avusturya ile büyük bir sorun yaşamayan Osmanlı…

Read More

Osmanlı Dönemi Kıyafetlerdeki Çeşitlilik

Klasik Çağ’da Osmanlı şehir ve mahallelerinde çok kültürlü sosyal bir yapı vardır. Müslümanlarla gayrimüslimler arasındaki kıyafet konusunda çeşitlilik bulunmaktadır. Erkek ve kadınların kıyafetleri arasında da çeşitlilik vardır. Kadınların giysileri ferace, yaşmak ve her zaman olmamak koşuluyla peçeden oluşmaktadır (Görsel 3.5). Ferace sokağa çıkarken giyilen dış giyim çeşididir. Yaşmak kadınların sokakta giydikleri feracenin üstünden sarkıtılarak kullanılan…

Read More

Büyük Türk Denizcisi Oruç Reis’in Kolunu Kaybetmesi

Barbaros Hayrettin Paşa tarafından anlatılan ve ağabeyi Oruç Reis ile birlikte gerçekleştirdiği Becaye kuşatması: Fakat çok atak olan ağam Oruç beni dinlemedi. Taarruza karar verdi. Halbuki Becaye kalesinde çok İspanyol kafiri vardı. 6 kadırgadaki İspanyol, teknelerini boşaltıp, kaledeki yoldaşlarıyla birleştiler. Ağam, kaleye hücum etti. Sahile çıktık. Kaleden üzerimize yağmur gibi top gülleleri ve tüfek misketleri…

Read More

Kanuni Sultan Süleyman’ın Türk Annesi  Ayşe Hafsa Sultan

Osmanlı Hanedanı için en büyük tehlike her zaman devşirme yeniçeriler ve devşirme Valide Sultanlar olmuştur. Kanuni Sultan Süleyman Han’a kadar neredeyse hep Türk kadınlar ile evlilik yapılmış fakat sonraları bu anlayış bozulmuştur. Osmanlı Hanedanlığı da bundan sonra her alanda kayıplara başlamıştır. Kanuni Sultan Süleyman Han’ın annesi, Yavuz Sultan Süleyman Han’ın eşi Haseki Ayşe Hafsa Sultan…

Read More

Osmanlı Değil Atamanlı! Osman Gazi’nin Gerçek Adı!

Bizans kaynaklarında “Osman” yerine “Ataman” geçer Osman Gazi’nin ismi. Ataman çok eski bir Türkçe isimdir. Bugün de Ataman isminde erkek çocuklar vardır. Dolayısıyla Bizans kaynaklarında Osmanlı Devleti hep ”Atamanlı Devleti” diye geçmektedir. Diyeceksiniz ki Bizanslılar bunu yalan yazmış olabilir. Olayları ve savaşları anlatırken kendi propagandalarını tabi ki de yaparlar. Fakat düşmanları olan Türkleri ve bizim…

Read More

Osmanlıda Şehzade Eğitimi

Şehzadelerin eğitimlerinin teorik kısmı sarayda başlamıştır. Dönemin önde gelen âlimleri şehzadeler için hoca olarak tutulurdu. Şehzadeler Arapça, Farsça öğrenirlerdi. Osmanlı şehzadeleri dönemin en ileri hocalarından eğitim almışlardır. Sarayın üçüncü avlusunda içoğlanlarla birlikte ata binme ve savaş talimleri yapma gibi eğitimler almışlardır. Şehzadeler saray içinde Şehzadegan Mektebi’nde eğitim almışlardır. Şehzadelere Kur’an-ı Kerim, hadis, tefsir gibi dinî…

Read More

Osmanlı Tarihi: Birun ve Enderun Nedir?

Birun: Topkapı Sarayı’nın dış bölümüdür. Sarayın ana giriş kapısı Babüsselam’dan girildikten sonraki geniş avlunun yer aldığı bölümdür. Burada Kubbealtı adı verilen Divân- ı Hümâyun ve devlet işlerinin yürütüldüğü daireler bulunmaktadır. Enderun: Topkapı Sarayı’nın iç bölümüdür (Görsel 2.2). Fatih Sultan Mehmed tarafından kurulmuştur. Bu kuruluşun amacı devletin merkez ve taşra yönetimi ile orduda görev alacak kişileri…

Read More

Osmanlı’da Merkez Yönetim

Osmanlı Devleti’nde padişah payitaht adı verilen yönetim merkezinde oturmuş, devleti saray adı verilen yönetim merkezinden yönetmiştir. Saraylar aynı zamanda Osmanlı padişahlarının ikametgâhı olarak kullanılmıştır. Saray, devletin idare edildiği bir yer olmakla beraber devlet adamı yetiştirilmesinde de merkez olarak görülmektedir. Fatih, İstanbul’u fethettikten sonra İstanbul’da Topkapı Sarayı’nı yaptırmıştır (Görsel 2.1). Edirne’de bulunan saray halkı ve teşrifatı…

Read More

Kıta Gücü Olarak Osmanlı

Osmanlı Devleti kurulduğu dönemde deniz gücüne sahip değildi. Sınırların genişlemesiyle birlikte topraklarını korumak ve denizlerde fetihler yapabilmek amacıyla donanmanın varlığına ihtiyaç duyuldu. Karesioğulları Beyliği’nin alınmasıyla birlikte Osmanlı Devleti donanmaya sahip oldu. Donanmanın geliştirilmesi için tersaneler yaptırıldı. Osmanlı Devleti öncelikli olarak bir kıta gücü olarak ortaya çıkmıştır. Dönemin diğer büyük kıta güçleri arasında İspanya yer almaktadır….

Read More

Kanuni Dönemi Avrupa Monarşilerinin Varlıklarını Devam Ettirmeleri:

Kanuni döneminde Habsburglar, Avrupa’da akrabalık ilişkileri kurarak siyasi varlıklarını devam ettirmekteydi. Habsburgların önündeki en büyük engel Fransa ve İngiltere gibi monarşiler idi. Osmanlıların Avrupa’daki mücadeleye karışması siyasi dengenin bozulmasına neden olmuştur. Osmanlıların Habsburglarla mücadele etmesi sonucunda İngiltere ve Fransa yaşam alanını genişletmeye başlamıştır. Osmanlıların Alman imparatoru Şarlken’e yaptığı baskılar sonucunda Fransa rahat bir nefes alabilmiştir….

Read More

Türkçü Padişah II. Murad

Türkçülük hareketini başlatan padişahların en başında gelenlerinden birisi de Sultan II. Murad Han’dır ve Türkçülük tarihi açısından, son derece önemli bir sima olarak dikkatleri çekmiştir. II. Murad Han , “Türk Milliyetçiliği” mefkuresini, gençliğinde Amasya Sancağında yaptığı Valiliği esnasında bölge dolaylarından aldığı kültürle benimsemiştir. Mezkur bölge eski Türk ananelerini muhafaza etmiştir ki, Çelebi Mehmet’in kazandığı “Milliyet…

Read More

İstanbul’un Fethi İçin Yapılan Hazırlıklar

İstanbul, Türkler tarafından farklı dönemlerde kuşatılmışsa da alınamamıştı. Bu nedenle II. Mehmed kuşatmaya başlamadan önce toplanan divanda vezirler ile fetih konusunu görüşmüştür. II. Mehmed, divanda yapılan görüşmelerde vezirlerden bazılarının muhalefet etmesine rağmen İstanbul’un fethedilmesi konusunda ısrar etmiştir. Karamanoğlu Beyliği’nin Osmanlılara karşı olumsuz tutum sergilemesini engellemek maksadıyla Karamanoğlu beyini itaati altına almıştır. II. Mehmed, İstanbul’u alma…

Read More

Osmanlı’da El Sanatları

Ahşap İşlemeciliği: Anadolu’da ahşap işlemeciliğinin temeli Selçuklular’a dayanmaktadır. Selçuklular döneminde ahşap işlemeciliği daha çok mimari alanda kendisini göstermiştir. Osmanlı döneminde ise ahşap işlemeciliği, mimarinin yanı sıra gündelik hayatta da kullanılmaya başlanmıştır. Osmanlı Devleti’nin denizlerde gelişmesiyle birlikte ahşap işlemeciliği de gelişmeye başlamıştır. Gemi inşaasının sürdürüldüğü Tersane-i Amire’de, tersane halkı olarak anılan marangoz, kalafatçı, kumbaracı, oymacı ve…

Read More

Osmanlı: Kitabî Kültür

Sözlü Halk Kültürü-Kitabî Kültür Osmanlı coğrafyasında meydana gelen kültürel gelişmeler halk ve saray çevresinde kültürün oluşmasını sağlamıştır. Osmanlı halkı arasında gelişen kültür sözlü halk kültürü olarak adlandırılmaktadır. Saray çevresinde ve belirli şehirlerde oluşmuş kitabî kültür unsurları bulunmaktadır. Osmanlı halk kültürünü sözlü unsurlar oluşturmaktadır. Sözlü kaynaklar arasında rivayetler yer almaktadır. Sözlü kültür ortamında menakıbnameler, sözlü halk…

Read More

Fatih’in Akıl Hocası Akşamsettin

Akşemseddin, ailesinden dolayı medrese kökenlidir. Devrinin medreselerinde eğitim almış, Osmanlı müderrisidir. 1372 tarihinde Şam’da doğmuştur. Küçük yaşta Kur’an-ı Kerim’i ezberlemiştir. Tıp alanında ihtisaslaşmıştır. Aldığı eğitimden dolayı ilmiye sınıfına katılmış ve Osmancık Medresesi’ne müderris olarak tayin edilmiştir. Akşemseddin, Ankara’ya giderek Hacı Bayrâm-ı Velî’den dersler almıştır. Hacı Bayrâm-ı Velî, 1422 Temmuzunda Edirne Sarayı’na giderken yanında Akşemseddin’i de…

Read More

Osmanlı-Türk Tarihi: Tımar Sistemi

Osmanlı Devleti’nde tımar sistemi sadece askerî bir sistem olmayıp toprağa dayalı olarak ekonominin temelini oluşturan bir sistemdir. Bu sistemin sosyal yönü de vardır. Osmanlı toplum yapısı içinde vergi ödeyen ve vergi ödemeyerek askerî yararlılık gösteren bir yapı biçimindedir. Tımar sistemi, Osmanlı Devleti’nde askerî-idari teşkilatlanmanın yanında mirî arazi sisteminin işleyişinde, köylü ve çiftçilerin ödeyecekleri vergilerin belirlenmesinde,…

Read More

Osmanlı-Türk Tarihi: Donanma

Osmanlı Devleti’nin sınırları genişleyerek deniz kıyılarına kadar ulaşmıştır. Sınırların kıyılara kadar ulaşması Karesioğulları Beyliği’nin gemilerinden faydalanılmasını sağlamıştır. Rumeli’ye geçiş aşamasında Osmanlılar Karesi Beyliği’nin gemilerini kullanmıştır. 1345 yılında Karesioğulları Beyliği’nin Osmanlı topraklarına katılmasıyla birlikte devlet, hazır bir donanmaya sahip olmuştur. Osmanlılar Karamürsel, Edincik ve İzmit’te tersaneler kurmuşlardır. Böylece denizcilik faaliyetlerine başlanmıştır. Osmanlı Devleti, kıyılarda olup donanması…

Read More