Müslüman Bilim Adamı: Kemalettin Demiri

(d.1349-ö.1405) Varlıkların yaratılış özellikleri üzerine geniş incelemeler yapan, Kemaleddin Demiri (d.1349-ö.1405) ünlü bir zooloji bilginidir. Batılılardan 400 yıl önce zooloji konusunda ilk ansiklopediyi yazan bu bilgin Kahire’de doğdu. Esas adı Mûsâ b. İsâ Kemal’dir. Buna rağmen Kemaleddin Demiri diye şöhret olmuştur. Bir ara terzilikle meşgul olmuşsa da ilme ve araştırmaya olan düşkünlüğü sebebiyle kendisini tamamiyle zooloji konularına yani hayvanları incelemeye verdi. İlme tutkunluğu, doyumsuzluğu ve yaptığı araştırmalardan ötürü Ezher Üniversitesi’ne alındı. Orada dini ve fenni konularda dersler verdi, eserler kaleme aldı. O dönemde Ezher’de fenni konulara da ciddi ağırlık veriliyordu. Kemaleddin Demiri’nin şöhrete kavuşmasını sağlayan onun “Hayat’ül Hayavan” adlı meşhur eseri oldu. Uzun araştırmalar sonucunda kaleme aldığı bu büyük eser, zooloji konusunda kaleme alınan ilk ansiklopedidir. Alfabetik olarak tertip edilen bu eserde her hayvan hakkında özet bilgiler verilmiştir. Kitapta daha önce bu konuda eser veren Cevheri, Câhız ve İbni Sinâ’ya da yer verilmiş, sonrasında; her cins hayvanın özellikleri, hayvanın adının geçtiği Hadis-i Şerifler, mezheplere göre hayvanla ilgili dini hükümler ve atasözleri, hayvanın azalarının tıbbi özellikleri gibi konularda ayrı bahisler halinde yeterli, doyurucu bilgiler sunulmuştur. Demiri’nin bu eseri ilmi çevrelerde hayret ve takdirle karşılanmış ve sahasında ilk eser olarak kabul edilmiştir. Eser, “folklor, hadis, tarih, halk tabâbeti ve ırk psikolojisi hakkında tükenmez bir hazine hükmündedir. Bilhassa halk hekimliğiyle ilgili notlar eserin en dikkat çekici yanlarından birini teşkil eder. Kemaleddin Demiri, ünlü eserine 1069 çeşit hayvan ismini almış ve bunlar hakkında ayrı ayrı ilgi uyandırıcı açıklamalar yapmıştır. “Canlılar içinde dördü âdet görür. Sırtlan, yarasa, tavşan ve kadındır.” vb. Eser Mehmet b, Süleyman tarafından 1400′de osmanlıcaya tercüme edildi. Diğer bir tercümesi ise Abdurrahman es-Sivasi tarafından yapılmış ve 1914′ te İstanbul’da basılmıştır. Kaleme alındığı dönem için çok büyük yenilikler getirmiş olan eser, günümüz zooloji bilginleri arasında da tarihin en değerli eserleri arasında sayılıyor.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s