Türk Dili II: Dinleme Nedir?

Anlama becerisinin ikinci bileşeni dinlemedir. Dinleme de okuma gibi yoğun bir zihinsel çabayı, dikkati gerektiren aktif bir süreçtir. Duyulan seslerin algılanması olayı dinleme değildir. Bu durum basit bir işitmeden öteye geçmez. İşitme, yani seslerin algılanması olayı dinleme eyleminin sadece ilk basamağı, yani fizyolojik olan boyutudur. Dinleme de okuma gibi bir anlam kurma sürecidir. Dinleme, en genel anlamıyla kulağa gelen seslerin doğru algılanması, anlamlandırılması ve uygun tepkinin verilmesini içeren yoğun bir zihinsel süreç olarak ifade edilebilir. Dinleme, işitilenlerin zihinde anlamlandırıldığı bir süreçtir. Bu süreç işitme, dikkate alma ve anlamlandırma, tepki verme gibi aşamalardan oluşmaktadır. Diğer beceri alanlarında olduğu gibi dinleme becerisi de eğitim yoluyla geliştirilebilir. Dinleme etkinliğinde Şekil 7.2’de görüldüğü gibi dört temel bileşen vardır: Konuşan, ileti-mesaj, dinleyen, geri bildirim. Konuşmacı dinleme etkinliğinde anahtar konumdadır. Ondan gelen iletilerin niteliği dinlemenin amacına ulaşmasında ve anlama etkinliğinin sağlıklı gerçekleşmesinde büyük önem taşımaktadır. Dinlemenin temel özellikleri şöyle sıralanabilir:

• Dinlemede konuşan ve dinleyen tarafların varlığı söz konusudur.
• Konuşanın iletmek istediği bir mesaj vardır. Bu mesajı düzgün, pürüzsüz, yanlış anlaşılmalara meydan vermeyecek şekilde, bir iletişim engeline takılmadan iletmek durumundadır.

• Dinleyici, doğru, pürüzsüz şekilde iletilen mesajı alır, zihinsel süreçten geçirdikten sonra anlamlandırır ve buna uygun bir tepki verir.

• Alınan mesajın zihinsel süreçte anlamlandırılması yoğun bir çabayı gerektirir. Mesajın ön bilgilerle ve bağlantılı diğer konularla ilişkilendirilmeden doğru anlamlandırılması ve uygun tepkide bulunulması çok zordur.

• Mesajın doğru algılanması yoğun bir dikkati gerektirir. Dikkat, dinleme eyleminin temelidir.

• Dinleyicinin kelime dağarcığının zenginliği ve bilgi birikimi dinlemenin gerçekleşmesinde, anlam kurmayı kolaylaştırmada önemli bir etkenlerdir.

• Dinleyicinin konuşmacıdan gelen mesajı aldıktan ve zihinsel süreçten geçirip yapılandırdıktan sonra sözlü ya da jest-mimiklerle geri bildirimde bulunması sürecin sağlıklı işleyip işlemediği hakkında önemli bilgiler içermektedir.

Bir Cevap Yazın