Konuşma: Üslup Nedir?

Gerek doğu edebiyatlarında belagat kitaplarında gerekse batı edebiyatlarındaki retorik kitaplarında belirtildiği şekliyle dilde ve onun kullanıma çıkma şekli olan üslupta esas belirleyici, ifadenin konuya ve amaca uygun düzenlenmesidir. Kişinin konuya ve amaca göre seçeceği üslup çeşitlerini Cosson ( Akt. Koç vd., 2008: 479-480) şu şekilde sıralar:

• Üslubu belirlemede etkili olan fikirlerin, hazırlığın hatta planın ve daha pek çok şeyin konuşmanın akışına feda edildiği çenebaz üslup.

• Konuşmacının sıklıkla duraklaması, boğazının gıcıklanması, her cümlesinin adeta koşudaki bir engel gibi önünde durması şeklinde kendisini gösteren çekingen üslup.

• Başkaları üzerinde bıraktığı etki tartışılamayacak, bu şekilde konuşanları içerisinde bulundukları grupların başına getiren, kişinin kendisine duyduğu güvenin ve kendisine dair övgülerin dinleyicinin hürmetini kazanmaya engel oluşturmaması gereken övünme üslubu.

• Sesin niteliği ve niceliği bakımından kuvvetsiz konuşmanın sonucu ortaya çıkan, bazen konuşmacının mizacının etkisiyle kendisini gösteren monoton üslup.

• Cümlelerin genellikle uzun ve bazı belirli maddelere ayrılarak ortaya konulduğu, içeriğinde hiç eğlendirici unsur bulunmayan, ağır ve âlimane konuşmaya dayalı ağır üslup.

• Daha çok avukatların, siyasîlerin, amele rehberlerinin kullandığı, makul, mantıkî, kuvvetli, mücadeleye hazır ve itham edici konuşmaya dayalı delil üslubu.

• Bir yerden bir yere atlayan, çok defa mantıksız ve sıkıcı olan, genellikle sinirli, çekingen insanların doğal konuşmalarına dayalı çözük, ayrık üslup.

• Vaizlerin şarkı söylüyor gibi uzata uzata bir makam tutturarak kullandıkları, buna uygun ortamlar dışında yadırganabilecek vaiz üslubu. • Ağırlıkla duygulara yer veren hissî üslup.

• Kitle toplantılarında halkı galeyana getirmek isteyenlerin, halk katiplerinin, inkılapçıların tercih ettiği, bazen çekingen ve azametli bazen birden bire patlayan, bağırtan ama genelde ardında coşkunluk saklayan keskin üslup.

• Ağır başlı, azametli, keskin, hiddetli, ne çok ciddi ne çok gergin olmayan, meclislerde kendiliğinden oluşan, konuşmada eğlenceli, nazik ve orijinal özellikler taşımaya dayalı ziyafet üslubu.

Bir Cevap Yazın