Gen Bağlılığı (Bileşiklik) Temel Veteriner Genetik Kalıtsal materyal olan DNA’da bulunan ve organizmanın fenotipinin belirlenmesinde rol oynayan moleküllere gen adı verilmektedir. Genler canlılarda kromozom sayıları ile karşılaştırıldıklarında, sayıca yüzlerle ve binlerle ifade edilebilecek kadar fazladır. Söz konusu bu genler, Mendel kalıtımında anlatıldığı gibi yavru kuşaklara, bağımsızlık ve segregasyon ilkeleri aracılığı ile geçmektedir. Ancak genlerin tümü…
Krossing-Over, Gen Dönüşümü Krossing over ökaryotlarda görülen homolog rekombinasyondur. Gamet hücrelerinde mayoz bölünme esnasında gerçekleşir. İkinci ünitede (Ünite 2; Genetik Açıdan Hücre ve Organizma) bahsedildiği üzere mayoz bölünme ikiye ayrılır; Mayoz I ve mayoz II. Mayoz I profazının pakiten evresinde homolog kromozomlar arasında parça değişimi gerçekleşir. Bu olaya krossing- over denir ve eşeyli üreyen canlılarda…
Extranükleer Kalıtım Nedir? Temel Veteriner Genetik Ekstranükleer Kalıtım (stoplazmik kalıtım olarak da bilinir) ilk defa 1908’de Carl Correns tarafından keşfedilen bir Mendel dışı kalıtım formudur. Correns Mirabilis jalapa ile çalışırken yaprak renginin sadece maternal ebeveynin genotipine bağlı olduğunu gözlemiştir. Bu veriye dayanarak, özelliğin ovumun stoplazmasında bulunan bir karakter yoluyla geçiş gösterdiğini belirledi. Ruth Sager ve…
Mendel Dışı Kalıtım Nedir? Temel Veteriner Genetik Mendel dışı kalıtım, genel bir ifadeyle özelliklerin Mendel’in kurallarıyla uyumlu olarak segregasyon göstermediği herhangi bir kalıtım kalıbı olarak düşünülür. Bu kurallar, nükleustaki kromozomlar üzerinde bulunan tekli genlerle bağlantılı özelliklerin kalıtımını açıklamaktadır. Mendeliyen kalıtımda, bir özellik için her bir ebeveyn iki muhtemel allelden birini aktarır. Bir genetik çaprazlamada, her…
Mendel’den Önce Kalıtım Kalıtımın gizemi Mendel’in çalışmalarından yüzyıllar önce de bilginleri meşgul etmiş ve neden bir kimse annesine benzerken, diğerinin babasına, bir başkasının da büyükannesine benzediğini açıklamak için bir dizi kuram ortaya atılmıştır. İlk kuramlardan biri M.Ö. 5. yüzyılda, tıp biliminin kurucusu olarak kabul edilen Yunanlı Hippokrates tarafından öne sürülmüştür. Pangenezis (tümoluş) olarak adlandırılan bu…
Ünite 3 Soru Cevap Temel Veteriner Genetik Doğru Cevaplar Kalın Punto ve Altı Çizili Olarak Verilmiştir 1- Siyah renkli boynuzsuz Aberden Angus (BBPP) ile kırmızı renkli Angler (bbpp) ırkı sığırlar birleştiriliyor. Elde edilen F1 neslindeki bireylerin genotipleri aşağıdakilerden hangisidir? (B: Siyah ve dominant, b: Kırmızı, P: Boynuzsuz ve dominant, p: boynuzlu.) a. Siyah ve boynuzlu…
Trihibrit / Polihibrit Birleştirmeler Temel Veteriner Genetik Farklı iki canlı arasında, üç karakter açısından yapılan birleştirmeler; trihibrit birleştirmeler (trihibrit çaprazlama) şeklinde adlandırılmaktadır. İkiden fazla karakter için yapılan birleştirmelere ise polihibrit bileştirmeler (polihibrit çaprazlama) olarak tanımlandığından trihibrit birleştirmelere aynı zamanda polihibrit birleştirmeler de denilmektedir. Trihibrit birleştirmeyi yine Mendel’in bezelyelerde yapmış olduğu bir melezleme ile açıklamak mümkündür….
Test Birleştirmesi (Geriye Melezleme / Kontrol Çiftleşmesi) Temel Veteriner Genetik Birçok kaynakta kontrol çiftleşmesi, test çiftleşmesi, geriye çiftleştirme olarak da geçen test birleştirmesi; Mendel’in gerçekleştirdiği deneylerin kontrolünü yapmak üzere bulunmuştur. Geriye melezlemenin prensibi; heterozigot genotipli F1 nesli bitki ya da bireyin, homozigot resesif ebeveynler ile birleştirilmesi ilkesine dayanmaktadır. Örneğin; uzun saplı bitkilerin genotipini T, kısa…
Gregor Mendel’in Çalışmaları Temel Veteriner Genetik Mendel’in gerçekleştirdiği deneylere geçmeden önce, araştırmalarında kullandığı bezelye bitkisinin özelliklerine değinmek gerekmektedir. Bezelye bitkisi oluşum itibariyle hermafrodittir. Dolayısıyla yapı bakımından içerisine başka çiçeklerin polenlerinin girmesi olanaksızdır. Bu bitkiler kendileşme yoluyla ve eşeyli olarak çoğalmaktadır. Erkeklik organı olan anterler, çiçek henüz tomurcuk halinde iken olgunlaşıp çatlayarak bitkiyi (yumurtayı) döllemektedir. Bu…
Kalıtımla İlgili Temel Kavramlar Temel Veteriner Genetik Çevre: Bireyin sahip olduğu fenotipi belirleyen genotip dışındaki hastalıklar, besleme, bakım, iklim vb. gibi etkenler çevre etkileri olarak adlandırılmaktadır. Yavrunun anne karnındaki habitatı bile çevre olarak nitelendirilmektedir. Çevre genellikle niceleyici (sayısal/ rakamsal) karakterler ile yakından ilişkilidir. Çiftlik hayvanlarında beden rengi, boynuzluluk, tırnak yapısı gibi niteleyici karakterlerden bahsedildiğinde çevrenin…
Gregor Mendel’in Yaşamı Canlıların özelliklerinin kalıtsal olduğunun bilinciyle, tarih öncesi çağlardan beri bitki ve hayvanlar ıslah edilmiştir. Bununla birlikte, kalıtımsal aktarım mekanizmalarını anlamaya çalışan modern genetik bilimi ancak 19. yüzyılın ortalarında, Gregor Mendel’in çalışmasıyla başlamıştır. Kalıtım biliminin babası olarak bilinen Gregor (Johann) Mendel (Resim 3.1), 22 Temmuz 1822 Silezya eyaletindeki Heinzendorf ’da (bugünkü Hyn ice,…
Temel Veteriner Genetik Ünite 2 Bazı Notlar Oluşumları sırasında ovum (yumurta hücresi) hücre içi organellerin tamamına sahiptir. Sperm ise baş kısmında genetik materyali bulunduran bir çekirdek ve ovumun hücre membranını delmek için akrozomal enzimleri bulundurmaktadır. Boyun kısmında kuyruk hareketini sağlamaya yarayan enerjiyi üretmekle görevli mitokondriler bulunsa da yumurtaya giriş esnasında kuyruk kısmı koptuğundan çekirdek haricindeki…
Mitoz ve Mayoz Bölünme Arasındaki Farklar Temel Veteriner Genetik Mitoz: 1- Somatik hücrelerde görülen bölünme biçimidir. 2. Canlı zigot halindeyken başlar ve yaşam boyunca devam eder. 3- Kromozomlar kendilerini eşledikten sonra tek bir hücre bölünmesi gerçekleşir. 4- Her bir mitoz bölünmeden sonra iki adet yavru hücre meydana gelir. 5- Oluşan yavru hücrelerdeki kromozom ayısı ana…
Mayoz ve Mitoz Bölünmenin Genetik Önemi 1- Fertilizasyondan önce gametlerdeki genetik materyalin yarıya indirilmesi sonucunda fertilizasyon sonrası kromozom sayısının tür içerisinde sabit kalması mayoz bölünme ile sağlanmış olur. 2- Her bir ebeveyn kromozomunun sadece tek bir nükleotidi mayoz sonrasında yavru hücreye aktarılmaktadır. Bu aktarılma işlemi rastgele meydana gelmekte ve aynı zamanda mayoz bölünme sırasında kardeş…
Mayoz Bölünmenin Tüm Evreleri Temel Veteriner Genetik Evre 1: Profaz I Leptoten: Hücredeki kromatin ağı yavaş yavaş kısalıp kalınlaşarak kromozom halini almaya başlar. Her kromozom bir çift kardeş kromatidten oluşmuş durumdadır. Zigoten: Bu evrenin en önemli özelliği başlangıçta kromozomların aynı hizaya gelmesidir. Kromozomlar bu evrede de sürekli kısalıp kalınlaşırlar. Kromozomlar aynı hizaya gelerek fermuar benzeri bir yapı…
Temel Veteriner Genetik Mayoz Bölünme Evresi: Mayoz II Buradaki amaç iki kromatid halinde bulunan kromozomları kromatidlerine ayırarak ayrı birer hücreye taşımaktır. Mayoz I’den daha kısa süren bu safhada profaz II, metafaz II, anafaz II ve telofaz II evreleri bulunmaktadır. Profaz II’de iğ iplikleri oluşur ve kromozomların sentromer bölgelerine tutunurlar. Metafaz II de her bir kromozomu…
Mayoz Bölünme Evresi Telofaz I Bu safhada kromozomlar hücrenin kutuplarına yerleşirler ve yine mitoz bölünmede olduğu gibi sitokinez gerçekleşir. Yeni hücrelerin çekirdek membranları oluşturulur ve mayoz I tamamlanmış olur. Temel Veteriner Genetik
Anafaz I Mayoz Bölünme Evresi Temel Veteriner Genetik Bu aşamada kromozomlar hücrenin iki kutbuna doğru çekilmeye başlarlar. Mitozdan farklı olarak mayoz bölünmenin anafaz safhasında kardeş kromatidler birbirlerinden ayrılmazken homolog kromozomlar birbirlerinden ayrılarak hücrenin kutuplarına doğru çekilmeye başlarlar. İşte bu evrede homolog kromozomların ayrılması sayesinde oluşacak olan yavru hücrelerde kromozom sayısı yarıya düşer. Diğer bir deyişle…
Metafaz I Mayoz Bölünmenin Evresi Temel Veteriner Genetik Homolog kromozomlar hücrenin ekvatoral düzlemine yerleşerek metafaz plağını meydana getirirler. Bu aşamada homolog kromozomlar sentromer bölgelerinden iğ ipliklerine bağlı bir biçimde hücrenin zıt kutuplarına doğru olacak şekilde yerleşmiş durumdadırlar. Çekirdek membranı tamamen ortadan kalkmış durumdadırlar.
Mayoz Bölünme Nedir? Temel Veteriner Genetik Eşeyli olarak çoğalan canlılarda eşey organlarında görülen bölünme biçimidir. Mayoz bölünme fertilizasyon öncesi gametlerin oluşturulma (gametogenesis) evresidir. Bu bölünme şeklinde mitoz bölünmeden farklı olarak bölünme sonucunda oluşan hücrelerde kromozom sayısı yarıya inmiş durumdadır. Aynı zamanda yine mitoz bölünmeden farklı olarak mayoz bölünmede Mayoz I ve Mayoz II olmak üzere…