Arz Fonksiyonu ve Arz Eğrisi

Arz Fonksiyonu ve Arz Eğrisi

Arzı, belirli bir dönemde satışa arz edilen mal ve hizmet miktarı olarak tanımlamak mümkündür. Burada önemli olan, üreticilerin malı piyasaya satışını yapma isteğiyle getirmiş olmalarıdır. Arzın özelliği, genel bir eğilim olarak malın fiyatı yükseldikçe, piyasaya sunulan miktarının da artmasıdır. Aksi durumda ise fiyatlar düştükçe bu maldan piyasaya arz edilen miktarın azalmasıdır. Yani bir malın fiyatı ile arz miktarı arasında aynı yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Belirli bir fiyattan arz, bir malı elinde bulunduranların söz konusu fiyattan satmak isteyecekleri miktarı ifade etmektedir. Örneğin; belirli bir piyasada bütün piliç etinin kg fiyatı 5 TL iken, arz miktarı 750 ton’dur denildiği zaman, burada belirlenen bir fiyat seviyesi üzerinden arz edilen miktar kastedilmiş olmaktadır. Bu durumda arzın az veya çok olmasını tayin eden faktör, arzı etkileyen diğer faktör ve koşulların değişmediği varsayımından (ceteris paribus) hareketle fiyattır. Arz fonksiyonu, bir maldan arz edilen miktarlarla, bu miktarları tayin eden etkenler arasındaki ilişkiyi açıklamaktadır. Piyasada satışa sunulan bir X malı örneğinde arz fonksiyonu aşağıdaki şekilde oluşmaktadır.

QX = f (FX, FD, FÜ, ÜT)

Arz fonksiyonunda görüldüğü üzere bir maldan arz edilen miktar aşağıdaki faktörlere bağlı olarak değişmektedir

• Malın fiyatı (FX): Arz miktarını etkileyen başlıca faktör malın piyasa fiyatıdır. Bir malın fiyatı ne kadar yüksek olursa, o malın üretimi ve satışa arzı o ölçüde kârlı olabilir. Dolayısıyla fiyat arttıkça arz edilen miktar artmakta; fiyat düştükçe ise arz edilen miktar azalmaktadır. İthalat: Yabancı ülkelerden mal veya hizmet satın alınmasıdır. Arz fonksiyonu: Belirli bir zaman diliminde ve piyasada mal akışı miktarını etkileyen temel faktörler ile arz arasındaki ilişkiyi ortaya koyan fonksiyondur. 4. Ünite – Hayvansal Ürünlerde Arz-Talep ve Fiyat Mekanizması 47

• Diğer malların fiyatları (FD): Arz miktarı yalnızca malın kendi fiyatının değil başta ikame mallar olmak üzere diğer malların fiyatlarının etkisi altındadır. Bir malın fiyatı aynı kalırken diğer malların fiyatlarının artması halinde o malların üretim ve arzı daha cazip hale gelmektedir. Bu durum, işletmelerin üretim faktörlerini satış fiyatı üzerinden kârlılığı daha yüksek olan farklı üretim alanlarına kaydırmalarına, dolayısıyla fiyatı değişmeyen malın arzını azaltmalarına yol açar.

• Üretim faktörlerinin fiyatları (FÜ): Bir iktisadi mal veya hizmetin üretiminde kullanılan üretim faktörlerinin fiyatlarının (ücret, faiz, kira vb. masraf unsurları) düşmesi, söz konusu mal veya hizmetin üretim maliyetini düşüreceğinden piyasadaki satış fiyatı üzerinden sağlanacak kâr miktarı daha fazla olacaktır. Bu da malın üretim ve dolayısıyla arzını artıracaktır.

• Üretim teknolojisindeki değişmeler (ÜT): Üretim sürecinde kullanılan bilgi teknoloji açısından sağlanacak gelişmeler ve ileri yöntemlerin kullanımı başta emek olmak üzere üretim faktörlerinin verimliliklerini arttıracak ve bunun etkisiyle üretim maliyetinde düşüş sağlanacaktır. Belirtildiği üzere, işletmelerin azalan maliyetleri ise daha fazla kâr anlamına gelmekte olup arz miktarını artırıcı özelliktedir,

Arz çizelgesi veya arz şedülü ise bir malın farklı fiyat seviyeleri karşısında o maldan satışa sunulmak istenen miktarları, diğer bir ifadeyle, o malın arzının genel karakterini ve fiyatlar ile arz miktarları arasındaki fonksiyonel ilişkileri ifade etmektedir. Bir malın arz eğrisi o malın arz çizelgesi yardımıyla çizilebilir. Bu eğri fiyatlar ile arz miktarları arasındaki fonksiyonel ilişkileri gösteren ve genellikle sol aşağıdan sağ yukarıya doğru seyreden bir eğridir. Arz eğrisinde fiyatlar ile miktarlar arasındaki ilişki doğru yönlüdür. Bu eğri pratik olması nedeniyle doğru şeklinde çizilebilir. Örnek olarak hazırlanan bir arz çizelgesinden yararlanılarak oluşturulan arz eğrisi Şekil 4.1’de görülmektedir.

Veri olan belirli bir fiyattan bir iktisadi malın arz edilen miktarının artması ve azalması durumunu, arz değişmesi olarak adlandırılan arz eğrisinin tümüyle sağa veya sola kayması durumuyla karıştırmamak gerekir. Burada eğer her fiyat seviyesinde arz artmış ise A eğrisi tümüyle sağa kayacak (A1), aksine her fiyat seviyesinde arz azalmış ise eğri tümüyle sola kayacaktır (A2). Bu durumu gösteren Şekil 4.2 aşağıda verilmiştir.

Şekil 4.2’de gösterilen örnek üzerinden yola çıkarsak arz değişimi sonucu arz eğrisinin tümüyle sağa kayması halinde, örneğin kırmızı et fiyatları 8 TL ve A eğrisine göre 100 ton et arz edilirken, arzın artması sonucu, arz eğrisi A1 haline gelmekte ve yine 8 TL fiyat üzerinden 120 ton et arz edilebilmektedir. Aynı şey diğer fiyatlar için de geçerlidir. Arzın azalması ise arz eğrisinin sola kayması şeklinde aksi yönde sonuç doğuracak, örneğin A eğrisine göre 8 TL düzeyinde piyasaya 100 ton kırmızı et arz edilebilirken, A2 eğrisine göre fiyat ancak 10 TL düzeyine ulaştığında 100 ton et arzı oluşacaktır. Anlaşılacağı üzere arz değişmesiyle, arz miktarının fiyat hareketleri karşısında değişim göstermesini birbirine karıştırmamak gerekmektedir. Arz miktarının değişmesi belirli bir arz eğrisi üzerinde bir noktadan başka bir noktaya geçiştir. Şekil 4.2’de sunulduğu gibi A eğrisi üzerinde K noktasından E noktasına geçiş, kırmızı et fiyatları 8 TL iken 100 ton olan et arzının, fiyatın 15 TL’ye çıkması sonucu 120 tona ulaştığını göstermektedir. Buna karşılık, arz eğrisinin tümüyle sağa kaymasının anlamı ise, her fiyattan arz edilen miktarın bir önceki arz eğrisine göre artmış olmasıdır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s