Ombudsman (Kamu Denetçiliği) Kurumu

Ombudsman (Kamu Denetçiliği) Kurumu

Ombudsman kurumu diğer denetim mekanizmalarına ilave olarak bireyin haklarının korunması ve iyi işleyen bir idarenin gerçekleşmesi amacıyla kurulmaktadır. Diğer denetim mekanizmaları yanında bu kuruma başvurunun basit, hızlı ve masrafsız olması ayrıca kurumun bağımsızlığının varlığı ve olaylara insan hakları bağlamında bakması tercih edilen bir denetim mekanizması olmasını sağlamaktadır. Bu bakımdan genel ombudsmanlık kurumu ya da bazı ülkelerde vergi ile ilgili konularda özel olarak oluşturulan vergi ombudsmanlığı kurumu, mükellef hakları için olumlu sonuçlar doğuran bir koruma mekanizması yaratmaktadır. Ombudsman kamu idaresinin kararları, eylemleri veya ihmallerine dair vatandaşlardan gelen istek ve şikâyetleriyle uğraşır. Bu yüzden, ombudsmanın temel rolü vatandaşları, haklarının çiğnenmesine, idarenin yetkisini kötüye kullanmasına, hatalara, ihmallere, gecikmelere, adaletsiz kararlara ve kötü yönetime karşı korumaktır. Ombudsman sistemi ilk kez İsveç’te uygulanmış ve bu kelime “başkaları için şikâyet yapan kişi” anlamında kullanılmıştır. Sözcük ise çok daha eskidir ve “güvenilir kişi ya da temsilci” anlamı taşımaktadır. Birçok ülkede uygulanan ombudsman kurumun önemli bir özelliği, ülkelerin sosyal ve politik yapısına, hukuk sistemine, kültürel ve demografik özelliklerine uyarlanarak çeşitli olmalarıdır. Bazı ülkelerde genel ombudsman uygulaması benimsenmiş iken bazı ülkelerde ise vergileme alanıyla ilgili özel vergi ombudsmanı oluşturulmuştur. Örneğin, İngiltere’de Hakem Ofisi, ABD’de Mükellefin Avukatı İdaresi, Avustralya’da Vergilendirme Ombudsmanı, Belçika’da Vergi Arabulucusu, Kanada’da Mükellef Ombudsmanı, Meksika’da Mükellefin Savunma Avukatı gibi isimler altında özel vergi ombudsmanı var iken diğer ülkelerde genel ombudsman kurumu bulunmaktadır.

Ombudsman, haksızlığa uğradığını düşünen kişilerin; hükümet kuruluşları, çalışanları ve iş görenlerine karşı, adaletsizlik ve kötü yönetime ilişkin şikayetlerini alan bağımsız bir üst düzey kamu görevlisinin başında bulunduğu, anayasa ve/ veya yasayla kurulan bir bürodur. Bu kurum araştırma, eleştirme ve düzeltici işlemler önerme ve yaptığı işlemleri kamuoyuna duyurma yetkisine sahip olmakla birlikte, resmi bir yaptırım gücüne sahip değildir. Ülkemizde 2010 değişikliği ile Anayasa’da düzenlenen Kamu Denetçiliği Kurumu 2012 yılında oluşturulmuş olup, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarından menfaati ihlal edilen gerçek ve tüzel kişilerin şikayetlerini çözmeye başlamıştır. Kuruma, idarî işlemlerde tebliğ tarihinden, idarî eylem, tutum ve davranışlarda öğrenme tarihinden itibaren 30 gün içinde başvurulabilir. Başvuruların incelenmesi sonucunda kurum tarafından tavsiye kararı, ret kararı, karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilebilir. Kurum, incelemesini ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırarak, sonucunu ve varsa önerilerini ilgili mercie ve başvurana bildirir. Ülkemizde Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvuruların önemli bir kısmı adil yargılama ve makul sürede yargılanma talebiyle ilgilidir. Ülkemizde vergi uyuşmazlıkları ve mükellef haklarıyla ilgili başvuruların sayısı oldukça azdır. Kamu Denetçisine başvuru mükellef haklarının korunması için önemli bir adımdır, fakat gerek başvuruların azlığı gerekse uzmanlık alanlarının ve iş yükünün çokluğu dikkate alındığında, vergi alanında ayrı bir yapılanmanın diğer ülke uygulamaları göz önünde bulundurularak yapılması gerektiği söylenebilir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s