Hijyen ve Sanitasyon Ders Notları Ünite 3

Kişisel hijyenin sağlanmasına ilişkin yapılacak her işlem veya faaliyet, kişinin kendi yaşam enerjisini belirleyecek kriterdir. Uyku düzenine, yattığı yatağının temizliğine, konforuna ve rahatlığına, vücut temizliğine, ağız ve dişlerinin temizliğine, sağlığına, el ve ayak bakımına, çalıştığı iş yerinde odasının havasına, oturduğu koltuğuna, vücuduna kalıcı ya da geçici zarar verebilecek, mikrobiyel, fiziksel, kimyasal, psikolojik etkenlerin hepsini tanıyan ve kendisinden uzak tutan kişi kişisel hijyenini sağlayan kişidir. Hijyenik yaşam alanını oluşturan kişi çok özel manada önce kendisini korur. Sonra çevresinde bulunan en yakını olan bireylere faydasını yansıtmaya başlar. Ailesi içinde bu yaşam tarzını alışkanlık hâline getirerek, çok yönlü yaşanabilir bir aile ortamı meydana getirilir. Bu yaşam tarzını benimseyen ebeveynlerde hem sağlıklı vücutları ile sağlıklı yeni bireylerin dünyaya gelmesini sağlarlar hem de bu düşünceleri ile yeni doğan bebeklerine kendileri gibi sağlıklı yaşamanın kurallarını öğretmek için ilk hijyenik seanslarını uygulamaya başlarlar. Bu durum, toplumun temelinde hijyen kültürünün oluşturulması açısından çok önemlidir. Toplu yaşam alanlarında hangi ortam akla gelirse, bu ortamlarda temizliğin sağlanması, kötü görüntünün önlenmesi, kazaların engellenmesi adına alınan önlemlerin başarısızlıklarının detayında kişilerin kendilerine göre bireysel önceliklerinin olması bulunmaktadır. Bu anlamda kişisel hijyen eksiklikleri toplumsal hijyenin sağlanmasında kanayan yara konumundadır. Kişisel hijyeni tanımlayabilen, önemini anlayan sağlıklı bireylerle sağlıklı aile, sağlıklı nesil, sağlıklı toplum örüntüsü bu şekilde kurulmuş olur.

Vücut temizliğinin sağlanması kişinin kendisini temiz ve rahat hissetmesini sağlar. Amaç kişisel hijyenin sağlanması olduğuna göre bu işlem yapılırken de hiçbir şekilde vücuda zarar verilmemeli, vücuda zarar vereceği düşünülen uygulamalardan kaçınılmalıdır. Günümüzde temizlik amacıyla o kadar fazla araç ve gereç, sabun, şampuan ve vücut şampuanı gibi temizlik ürünleri bulunmaktadır ki; bunların seçilmesinde kişinin dikkat etmesi gereken en önemli husus seçilecek olan maddenin veya ürünün vücuda kimyasal içerik olarak ve fiziksel temas itibariyle zarar vermemesi gerektiğidir. Vücudun temizlenmesi amaçlanırken, derinin doğal yapısına dikkat edilmeli, deri bütünlüğünü, florasını bozacak, tahriş edecek temizlik ürünleri kullanılmamalıdır.

Eller, üzerini örten derinin yapısından dolayı vücudu doğal olarak korumaya yönelik bir özelliğe sahiptirler. Deri üzerinde hücrelerarası boşluklarla, ter ve yağ bezlerine yerleşen bazı dirençli mikroorganizmalar buradaki deriye ait ürünleri metabolize ederek derinin doğal savunmasına yardım ederler. Böylece deride zararlı olan mikroorganizmaların uzun süre kalmalarına engel olurlar. Belirtilen bu özelliğinden dolayı ellerin olası hastalık etkenlerini minimize etmede görevlerinin olduğunu söylemek mümkündür.

• Alınan gıdaların ıslatılarak kolayca öğütülmesine yardımcı olur.

• Ağız boşluğunun pH oranını dengede tutarak dişleri ve diğer yapıları korur.

• Ağızdaki yiyecek artıklarının, bakteriler için uygun ortam sağlamasına engel olur.

• Kusma öncesinde bol miktarda salgılanarak ağız boşluğunun ve mukozasının zarar görmesini engeller. • Ağız içinin nemli tutulmasına ve rahat bir konuşmanın sağlanmasına yardımcı olur.

• Ağız içinin kurumasına engel olması ağız kokusunun meydana gelmesini de engeller.

Yeterli miktarda ve kalitede uyku ile dinlenebilmek, ancak programlı bir uyku düzenine sahip olmakla mümkün olur. Kaliteli uykuya sahip olan bir insan, vücudunun dinlenmesi ile rahat ve enerjik bir gün geçirir. Düzenli uykunun insan vücuduna olan yararları aşağıda özetlenmiştir.

  1. Vücudun sağlıklı bir şekilde çalışmasını sağlar.
  2. Öğrenme gücünü ve belleği olumlu yönde etkiler.
  3. Vücuttaki enerjinin korunmasını sağlar.
  4. Gün boyunca oksijen tüketimi artan vücut, katabolik faaliyetlerde
    bulunmaktadır. Gece ise oksijen tüketimi azalarak anabolizma faaliyetlerine geçmektedir. Böylece gece boyunca büyüme hormonu salınımı artmakta ve protein yapımı sağlanmaktadır.
  5. Kaslar gevşeyerek dinlenmeye geçmektedir.
  6. Böbrek, karaciğer, bağırsak gibi iç organlarda fonksiyonlar yavaşlamaktadır.
  7. Kortikosteroid ve adrenalin gibi yıkımlayıcı hormonların salınımı azalmakta, protein sentezi ve hücre bölünmesi artmaktadır.

Bir Cevap Yazın