İshal Yapan İlaçlar (Sürgütler)

İshal yapan ilaçlar etki şekillerine göre emolient (lubrikant, mekanik, yağlayıcı-kayganlaştırıcı laksatifler), bağırsak içeriği hacmini artırıcı, ozmotik (bağırsağa su çeken), irritan ve kolinerjik etkili ilaçlar; yaptıkları ishalin derecesine göre ise laksatif ve katartikler olarak sınıflandırılırlar.

İlaç örnekleri: Parafin likit, dokusat sodyum (dioktil sodyum sulfosuksinat), dokusat kalsiyum (dioktil kalsiyum sulfosüksinat) yağlayıcı-kayganlaştırıcı; metilselüloz, karboksimetilselüloz sodyum, plantago tohumu (Psyllium tohumu-Ispaghula) bağırsak içeriği hacmini artırıcı; mağnezyum sülfat (Epsom tuzu), mağnezyum hidroksit, mağnezyum oksit (mağnezyum sütü), mağnezyum sitrat, sodyum sülfat (Glauber tuzu), sodyum fosfat, potasyum sodyum tartrat (Rochell tuzu), sodyum klorür, mannitol, sorbitol, laktuloz ozmotik; hint yağı (Castor oil), bisakodil, fenolfitalein, antrakinon bileşikler, kaskara sagrada, aloinler, Çin tarçını irritan; neostigmin, fizostigmin, betanekol, karbakol kolinerjik etkililere örneklerdir.

Etkileri: Emolient laksatifler sindirim sisteminden emilmezler. Bu grup ilaçlar yağlayıcı- kayganlaştırıcı ya da su çekici etkileriyle, diğerleri ise iç organ düz kasları veya parasempatik sinir sisteminde kolinerjik reseptörleri uyararak bağırsakta laksatif (müshil) veya katartik (purgatif) etkiye neden olurlar.

Kullanılmaları: Özellikle küçük hayvanlarda kabızlık veya gıda ya da çeşitli kaynaklı zehirlenmelerde zehirin emilmeden atılması amacıyla kullanılırlar. İshal yapan ilaçlar hayvanlarda genellikle ağızdan kullanılır. Ancak, enema şeklinde kullanımlar da söz konusudur. Enemalar, rektum yoluyla sıvı veya suppozituar (fitil) şeklinde verilerek bağırsakların boşaltılmasına yardımcı olur. Sabunlu su, izotonik veya hipertonik sodyum klorür çözeltileri, sorbitol, gliserol, sodyum loril sulfoasetetat gibi sürfektanlar, mineral yağlar, zeytin yağı bu amaç için kullanılır. Kedilerde fosfat içeren enemalar öldürücü ve güçlü hiperfosfatemi, hipokalsemi ve hipernatremiye neden olduğu için kullanılmamalıdır. Emolient laksatiflerin kullanımı bütün hayvan türleri için uygun gözükmekle birlikte, ruminantlarda her zaman güvenilir değildir. Bu grupta bulunan mineral yağlardan parafin likid veteriner hekimlikte en yaygın kullanılandır. Uzun süre kullanımı yağda eriyen vitamin, besin vb kaybı ile kabızlığa sebep olur. İrritan katartiklerden hint yağı başlıca ruminant olmayanlarda, buzağı (henüz rumen gelişmemiş) ve taylarda kullanılır. Fenolfitaleyn güçlü bir purgatiftir, domuz ve primatlarda kullanılır.

Bir Cevap Yazın