Fizik: Hareketin Göreceliği

hatta dünyamız ve gezegenler de hareket hâlindedir. Hareket kavramını anlayabilmek için önce hareketin nasıl algılandığını ve bir cismin hareket etmesi ne demektir bunu inceleyelim. Resim 3.1’deki gibi otobüsle yolculuk yaptığımızı düşünelim; yanımızda oturan kişiye ve otobüse göre yolcular duruyor olarak ifade edilir ancak dışarıdan bakan kişilere göre otobüs ve içindeki yolcular otobüsle birlikte hareket hâlindedir. Ayrıca hareket halindeki otobüste bulunan yolculara göre de dışarıdaki ağaçlar ve durakta bekleyen insanlar hareket halindedir. Başka bir örneği de bilim tarihinden verebiliriz; ilk zamanlarda insanlar Güneş’in doğudan doğup batıdan batmasını Güneş’in, Dünya etrafında dönmesinden kaynaklandığı şeklinde yorumladılar çünkü gözlemlerini Dünya’dan yapıyorlardı. Bugün ise Dünya dışından uydular aracılığıyla yapılan gözlemler sonucunda Dünya’nın ve diğer gezegenlerin Güneş’in etrafında döndüğünü biliyoruz. İşte bu iki örnek hareket ile ilgili çok önemli bir sonucu ortaya koyar: Hareket ancak gözlemci tarafından belirlenen bir noktaya göre ifade edilebilir. Gözlemci tarafından belirlenen bu noktaya referans noktası adı verilir. Farklı referans noktalarından yapılan gözlemlerde hareketle ilgili farklı sonuçlar elde edilebilir. Bir referans noktasına göre durgun görülen bir cisim, başka bir referans noktasına göre hareketli görülebilir. Örneğin, trafikte iken içinde bulunduğumuz araç durduğu hâlde yanımızdaki araca bakarak içinde bulunduğumuz aracı geri gidiyormuş gibi algılarız. Oysa yanımızdaki araç ileri doğru gitmektedir. Verilen örnekte olduğu gibi bir referans noktasına göre durgun görülen bir cisim, başka bir referans noktasına göre hareketli olarak ifade edilebilir. Bu durum hareketin göreceli bir kavram olduğunu gösterir. Buna göre evrende bulunan her şey gözlemcinin sabit kabul ettiği noktaya göre hareketlidir.

Bir Cevap Yazın