Türklerin Üstünlüğünü Kaybettiği Antlaşma: Zitvatorok Antlaşması

Zitvatorok Antlaşması’nın önemli maddeleri şöyledir: • Türkler, Avusturya arşidükü için Caesar (Sezar) unvanını kullanacaktır. • Savaş sırasında taraflarca kazanılan topraklar kendilerinde kalacaktır. • Avusturya yıllık vergi ödemeyecek, imparator bir defaya mahsus olmak üzere 200.000 Altın gönderecektir. • Taraflarca esir almak ve kale işgal etmek yasaklanacak, eldeki esirler geri verilecektir. • Eğri, Kanije ve Estergon kaleleri…

Read More

Osmanlı Prestij Kaybettiği Savaş: Avusturya ile Uzun Savaşlar Dönemi

1591’den beri Osmanlı Devleti’ne ödemesi gereken vergiyi ödememesi ve sınır boylarında yaşanan saldırılar nedeniyle Avusturya’ya karşı sefere karar verilmiştir. Bölgede görevli olan Bosna beylerbeyinin, Hırvatistan topraklarına akınlar yaparken ölmesi, savaşı başlatan gelişme olmuştur. Böylece 1593’te başlayan ve Karadeniz’den Hırvat topraklarına kadar geniş bir cephede on dört yıl sürecek olan savaşlar başlamıştır. Osmanlı Devleti’nin Avusturya’ya savaş…

Read More

Habsburg İmparatorluğu İle Osmanlı’nın Karşı Karşıya Gelmesi

962 yılında kurulan Kutsal Roma Germen İmparatorluğu tahtına 1516’da Şarlken geçmiş ve Avrupa’da Habsburg Hanedanı hüküm sürmeye başlamıştır. Avusturya ise bu hanedana bağlı olarak Türklere karşı mücadele eden bir arşidüklük olarak ortaya çıkmış, 1804-1867 arasında Avusturya İmparatorluğu, 1867-1918 arasında da Avusturya-Macaristan İmparatorluğu olarak adlandırılmıştır. Osmanlı Devleti’nin yayılması, Avrupa’daki siyasi ortamı etkilemiş ve Osmanlılar, bölgede bir…

Read More

Statik ve Kinetik Sürtünme Kuvveti

Ağır bir cismi iterek hareket ettirmekte zorlanırız ancak ilk hareketi sağladıktan sonra itmemiz kolaylaşır. Hareket başladıktan sonra daha küçük bir kuvvetle hareketin devam etmesinin nedeni ne olabilir? Sürtünme kuvvetinin cisimler dururken de hareket hâlindeyken de sürtünen yüzeyler arasında olduğunu biliyoruz. Cisim harekete geçmeden önce cisme uygulanan kuvvet, cisim harekete geçtikten sonra uygulanan kuvvetten büyüktür. Ağır…

Read More

Sürtünme Kuvveti

Sürtünme kuvvetinin yaşantımızı sürdürebilmemizde büyük rolü vardır. Yürüyebilmemiz, ayakta durabilmemiz, arabaların fren yapabilmesi gibi birçok olay sürtünme kuvveti sayesinde gerçekleşir. Bu bölümde sürtünme kuvvetinin nelere bağlı olduğunu, avantaj ve dezavantajlarını öğreneceğiz. Masaya uyguladığımız her kuvvet masayı harekete geçirir mi? Uyguladığımız her kuvvet masayı hareket ettiremez (Resim 3.26) çünkü masa ile yüzey arasında masanın hareketini zorlaştıran…

Read More

Newton’dan Asırlar Önce: Aristo ve İbn-i Sina İle Fizik

Aristo, cismi hareket ettiren kuvvet ortadan kalktığında cismin hareketini sürdürmesini sağlayan şeyin hava olduğunu, havanın direnme ve cismi taşıma gibi iki etkisinin olduğunu iddia etmekteydi. 11. yüzyılda yaşamış olan İbn-i Sina (Resim 3.20), Ariston’un hareket hakkındaki görüşlerini eleştirmiş ve eylemsizlik kavramına temel oluşturan görüşler ileri sürmüştür. İbn-i Sina hareketin sürmesinin nedenini araştırmış ve havanın etkisinin…

Read More

Dengelenmiş ve Dengelenmemiş Kuvvetler

Kuvvetin cisimlerin hareketine veya şeklinde değişikliğe neden olabileceğini öğrendik. Acaba cisme birden fazla kuvvet uygulanırsa ne olur? Birden fazla kuvvetin yaptığı etkiyi tek başına yapabilen kuvvete bileşke kuvvet denilir. Bileşke kuvvet toplam kuvvet ya da net kuvvet olarak da adlandırılır. Örneğin bir kürek takımında ilerlemeyi sağlayan kuvvet tüm sporcuların uyguladığı kuvvetlerin toplamı kadardır. Halat çekme…

Read More

Kütle Çekim Kuvveti Nedir?

Serbest bıraktığımız bir cisim neden yere düşer? sorusu hepimizin “yerçekimi kuvveti” veya “kütle çekim kuvveti” cevapladığımız bir sorudur. Bu sorunun cevabı bilim tarihi boyunca Aristo, Galileo ve Newton’dan Einstein’a kadar birçok bilim insanının araştırma konusu olmuştur. Aristo (M.Ö.400 ) cisimlerin yere düşmesinin nedenini ait oldukları yere dönme eğilimi veya sahiplik kavramı olarak açıklamıştır. Deneysel fiziğin…

Read More

Dört Temel Kuvvet Nedir?

Bilim insanları tarih boyunca çevremizdeki kuvvetlerin nasıl ve neden oluştukları ile ilgili sınıflandırma yapmak istemişlerdir. Bugün kabul ettiğimiz kuvvet kavramı Newton’ın (Resim 3.15) tanımladığı kuvvet kavramıdır. Günümüzde bilim insanları kuvvet konusunda doğada 4 temel kuvvet olduğu konusunda fikir birliğine varmışlardır. • Elektromanyetik kuvvet, elektrik yüklü cisimler arasında, elektrik yükleri nedeniyle oluşan bir kuvvettir. Eğer bu…

Read More

Temas Gerektiren ve Temas Gerektirmeyen Kuvvetler

Çevremizdeki kuvvetler etkileşim sonucu oluşur. Etkileşimlerin bazıları temas gerektirirken bazıları gerektirmez. Bu nedenle kuvveti temas gerektiren kuvvet ve temas gerektirmeyen kuvvet olarak ikiye ayırabiliriz. İki cismin etkileşimi için bir birine temas etmesi gerekiyorsa ikisi arasında meydana gelen etki temas gerektiren kuvvet olarak adlandırılır. Örneğin futbolcunun topu havalandırması için top ve futbolcunun ayağının temas etmesi gerekmektedir….

Read More

Kuvvet Nedir?

Harekete neden olan ve hareketi etkileyen şey nedir? Bu soruya cevap vermek için kuvvet kavramını inceleyeceğiz. Günlük yaşantımızda kuvvetin pek çok etkisi ile karşılaşırız. Örneğin, bir cam bardağın yere düşerek kırılmasına neden olan etki kuvvettir. Bundan başka futbolcunun duran topa vurarak topu havalandırmasına sebep olan etki de kuvvettir (Resim 3.12). Kuvvet itme çekme gibi etkilerle…

Read More

Fizik: Hareketin Göreceliği

hatta dünyamız ve gezegenler de hareket hâlindedir. Hareket kavramını anlayabilmek için önce hareketin nasıl algılandığını ve bir cismin hareket etmesi ne demektir bunu inceleyelim. Resim 3.1’deki gibi otobüsle yolculuk yaptığımızı düşünelim; yanımızda oturan kişiye ve otobüse göre yolcular duruyor olarak ifade edilir ancak dışarıdan bakan kişilere göre otobüs ve içindeki yolcular otobüsle birlikte hareket hâlindedir….

Read More

Fizik: Trafikte Yeşil Dalga

Birbirini takip eden kavşaklarda trafik akışının ve araçların hızlarının kontrol altına alınması, aşırı hızın önlenmesi için yeşil dalga koordinasyon sistemi adı verilen bir sinyalizasyon sistemi uygulanmaktadır. Bu tip sistemlerde temel amaç, seçilen ana yollarda belli bir ortalama hızla seyahat eden araçların, art arda kurulu sinyalize kavşaklarda, kırmızı ışığa yakalanmadan geçebilmesini sağlamaktır (Resim 3.9). Yeşil dalga…

Read More

Fizik: Düzgün Doğrusal Hareketler

Düz bir yol boyunca ilerleyen bir hareketlinin yaptığı harekete doğrusal hareket denir. Düz bir yolda ilerleyen tren, motosiklet, asansör ve yürüyen merdivenin yaptığı hareket doğrusal harekettir çünkü tren, motosiklet (Resim 3.6), asansör ve yürüyen merdiven (Resim 3.7) bir doğru üzerinde hareket etmektedir. Hareketli bir doğru boyunca ve hızının büyüklüğü değişmeden sabit hızla hareket ediyorsa yaptığı…

Read More