Açık ve Örtük Maliyetler

Firma üretim sürecinde kullandığı emek, sermaye ve doğal kaynak girdilerini belli bir bedel karşılığında dolayısıyla belli bir maliyete katlanarak elde eder. Kâr maksimizasyonu güdüsü ile hareket eden bir firma açısından son derce önem arz eden maliyet olgusunun muhasebeciler ve iktisatçılar tarafından algılanışı farklıdır. Algılamadaki bu farklılığın temel nedeni fırsat maliyetleridir. Herhangi bir faaliyete ilişkin fırsat maliyeti, söz konusu faaliyeti yapıyor olmadan dolayı vazgeçilmek zorunda kalınan en iyi (yakın) alternatif faaliyet tarafından verilir.

Açık ve Örtük Maliyetler

İktisatçıların ve muhasebecilerin maliyet kavramını tanımlaması farklıdır. Bu fark maliyetin açık ve örtük olmasından kaynaklanmaktadır. Muhasebeciler maliyeti hesap dökümlerine dayalı tanımlarken, iktisatçılar maliyet kavramını daha geniş bir tanımın içine oturtur. Bilindiği gibi, bir firma üretim faaliyetinde bulunabilmek için başkalarının sahip olduğu bazı girdileri üretim sürecinde kullanmak zorundadır. Firma başkalarının sahip olduğu bu girdileri üretim sürecinde kullanabilmek için girdi sahiplerine satın alma veya kiralama bedeli karşılığında birtakım ödemeler yapar. Firmanın yapmış olduğu bu tür ödemeler muhasebe hesaplarına yansıtılır. Muhasebe hesaplarına yansıtılan bu tür ödemeler (maliyetler) açık maliyetleri oluşturur. Açık maliyet firmanın üretim sürecinde kullanacağı ve başkalarının mülkiyetinde bulunan girdiler için satın alma veya kiralama bedeli olarak yaptığı gerçek ödemelere denir. Örneğin, bir sigorta şirketi sahibi sigortacılık hizmeti verebilmek için; ofis kiralamak, yanında ücret karşılığı eleman çalıştırmak, yanında çalışanlar için sigorta primi yatırmak, bilgisayar satın almak, aydınlatma ve elektrikli aletler için elektrik tüketmek, ısınma için doğalgaz tüketmek vb. zorundadır. Sigorta şirketi sahibinin sigortacılık faaliyetinde bulunabilmek için bu girdilerin sahiplerine satın alma veya kiralama şeklinde yapmış olduğu doğrudan ödemeler açık maliyetleri oluşturur. Açık maliyetler muhasebe hesaplarına yansıtılıp muhasebeleştirilen maliyetlerdir. Bundan dolayı, açık maliyetler muhasebeleştirilen maliyet olarak da adlandırılır. Firmalar kendi sahip oldukları üretim faktörlerini satmak veya kiraya vermek yerine kendi üretim süreçlerinde kullanarak potansiyel olarak elde edebilecekleri bir gelirden vazgeçmiş olurlar. Yani firmalar kendi sahip oldukları üretim faktörlerini satmak veya kiraya vermek suretiyle bir gelir elde etmekten vazgeçerek söz konusu üretim faktörlerini herhangi bir bedel ödemeksizin kendi üretim süreçlerinde kullanmakla belli bir fırsat maliyeti yüklenmiş olurlar. Firmaların yüklenmiş olduğu bu fırsat maliyeti, firmalar için örtük maliyetleri oluşturur. Tanım olarak örtük maliyet, gerçekte herhangi bir parasal ödeme yapılmayan ancak bir alternatiften vazgeçilmesi nedeniyle ortaya çıkan maliyettir. Diğer bir ifadeyle örtük maliyet, firmanın kendi sahip olduğu kaynakları herhangi bir bedel ödemeksizin üretim sürecinde kullanıyor olmasının ortaya çıkarmış olduğu fırsat maliyetidir. Mesela, sigorta şirketi sahibinin de kendi şirketinde çalıştığını düşünelim. Bu durumda şirket sahibi kendi emeği için bir ödeme yapmaz. Ancak şirket sahibi bu emeğini başka bir şirkete kiraya vermediği veya satmadığı için bir fırsat maliyeti yüklenmektedir. Çünkü şirket sahibi başka bir şirkette çalışsaydı bu emeğinin karşılığında bir gelir elde edecekti. Fakat şirket sahibi kendi şirketinde çalıştığından dolayı bu gelirden mahrum kalmakta ve bu parasal gelir mahrumiyetinden dolayı bir maliyet yüklenmektedir. İktisatçılar maliyet hesaplamalarına açık maliyetin yanında bu örtük maliyeti de dâhil etmektedirler. Kısaca örtük maliyetler firma sahiplerinin firmanın üretiminde kullandıkları kendi kaynaklarına ilişkin fırsat maliyetleridir. Örtük maliyetler muhasebeleştirilemeyen maliyetler olarak da çağrılır. Ekonomik maliyet ise açık maliyetler ile örtük maliyetlerin toplamından oluşur.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s