Bilimsel Araştırmalarda Etik İlkeler

Toplumumuzda yaşayan fertlerin iyi birer insan olmak için sahip olması gereken değerler vardır. Dürüst, çalışkan, güvenilir ve tutarlı olmak, vatanına ve milletine bağlı olmak, kanun ve kurallara uymak, doğal mirasa ve çevreye duyarlı olmak bu değerlerden bazılarıdır. Tabii ki bu değerler bilim insanlarının da sahip olması gereken değerlerdir. Bilimsel araştırmalarda ve çalışmalarda bu saydığımız değerleri de içinde barındıran bilimsel araştırmalarda etik ilkeler adı altında evrensel ilkeler vardır.

Bilimsel araştırmalar bir teoriye veya bilgiye katkıda bulunabilecek sistem ve disiplin içinde yürütülen çalışmalardır. Bilimsel araştırma ve yayınlarda yüksek ahlak, dürüstlük ve açıklık, özgünlük, tarafsızlık prensiplerinin uygulanması gereklidir. Bir çalışma faaliyetinde bulunan insanların ahlak ilkelerini, davranış biçimlerini, görevlerini ve zorunluluklarını belirleyen kurallar zincirine etik denir. Türkiye’de araştırma ve yayın etiği ile ilgili kurullar YÖK, TÜBİTAK, TÜBA ve üniversiteler arası etik kurullardır.

Bir bilimsel araştırmada araştırmanın değerini ve güvenilirliğini azaltan her tür girişim bilimsel yanıltma olarak adlandırılır. Bilimsel yanıltmaya disiplinsiz araştırma, bilimsel yalancılık ve saptırmalar neden olmaktadır. Bilimsel yanıltmalar kaynak ve zaman israfına yol açar. Bilimsel araştırma ve yayınlarda etik dışı kabul edilen durumlar vardır. Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, yazı veya çizimlerini kullanmak aşırma (intihal) olarak adlandırılır ve etik değildir. Bu bilgiler ancak bilimsel kurallara uygun bir şekilde o kişi kaynak gösterilerek ve etik kurullarınca belirlenen kurallara uyularak kullanılabilir.

Deneylerde hayvanların kullanılması sürecinin etik kurallara uygun olarak sürdürülmesini ve denetlenmesini, Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kurulu (HADMEK) sağlamaktadır.

Bir Cevap Yazın