Osmanlı’da Esnaf ve Lonca Teşkilatı

Osmanlı şehir halkının önemli bir grubunu esnaflar oluşturur. Kâğıtçı, ciltci, terzi, kürkçü, kalaycı, telci, berber gibi farklı hizmet sektöründe çalışan meslekî teşekküller bulunmaktaydı. Bu meslek dalları küçük ticaret erbabı ve zanaatkarlardan oluşan esnaf grubunu oluşturmuştur. Esnaflar ham maddeyi işleyerek üretim yapmışlar ve ürettikleri ürünleri dükkanlarında satmışlardır. Osmanlı Devleti’nde üretilen ürünler ile zanaat erbabının kendi eliyle ürettiği malı satması ticaretin gelişmesini sağlamıştır. Kasaba ve şehirlerde üretim yapan zanaat erbabı sınıflar biçiminde loncalar hâlinde teşkilatlanmıştır. Lonca Teşkilatının aşağı derecelerinde çıraklar, kalfalar ve ustalar yer almıştır. Loncaların üst seviyelerinde şeyh, nakib, duacı, çavuş, yiğitbaşı ve kethüda yer almıştır.

Kethüda dışarıda loncayı temsil ederek hükümet işlerini yürütmüştür. Yiğitbaşı pazardan ham madde alarak ustalar arasında eşit dağıtmak, işlenen malın loncanın belirlediği ölçülere uyup uymadığını denetlemek ve bu malları öbür loncalara ve dükkanlara dağıtmakla görevlidir. Şeyh ahlaki ve dinî bir otorite olup çıraklık ve ustalık törenlerini yönetir, cezaların uygulanmasını sağlardı. Ehl-i hibre loncada yer alan her mesleğin sırrını çok iyi bilen, malların niteliği hakkında görüş bildiren, fiyatların tespitinde yardımcı olan ve anlaşmazlıkları çözümleyen uzman kişidir. Üst seviyede yer alan bu görevliler tecrübeli ustalar arasından seçilmiştir. Osmanlı ekonomik ve toplum yapısı açısından Lonca Teşkilatı önemli bir yere sahiptir. Lonca Teşkilatı esnafın kendi haklarını korumuş, kalite ve fiyat kontrolü sayesinde tüketicinin korunmasını ve toplumun istikrarını sağlamıştır.

Loncalar, esnaflar arasında ürünlerin kalitesini artırmakla beraber esnafın eğitilmesini de sağlamıştır. Herhangi bir meslek dalında çalışan çırakların kalfalığa, kalfalıktan ustalığa yükselmesi Lonca Teşkilatının izni ile gerçekleştirilmiştir. Ustalığa yükselen bir kimse gedik adı verilen dükkan açma yetkisini Lonca Teşkilatından alarak dükkan açabilmiştir.

Bir Cevap Yazın