Bu sıçramadaki önemli adımlardan biri de ateşin kontrolünün keşfedilmesiydi. Bazı insan türleri 800 bin yıl önceden beri ateşi zaman zaman kullanıyordu; yine aşağı yukarı 300 bin yıl önce Homo erectus, Neandertaller ve Homo sapiens’in ataları da ateşi günlük olarak kullanıyordu. İnsanlar nihayet güvenilir bir ışık ve ısı kaynağına ve aynı zamanda etraflarında gezinen aslanlara karşı…
Atlı göçerleri bozkırlardan dışarıya çeken acaba neydi? Sosyal antropologların diğertoplumlarda incelediği savaş davranışlarının göçerlerde görülmediğini biliyoruz. ‘İlkel savaşçılar’ olmadıkları kesindir, ilk başından beri kazanmak için savaşmışlardır ve bu nedenle akrabalık kavgaları ya da törensel nitelikli savaşlar gibi kavramlar bu duruma uymamaktadır. Arazi yüzünden savaş çıkmış olması da inanılır gibi değildir çünkü göçerler hiç kuşkusuz belirli…
Evrenin genişlemekte olduğunun ortaya çıkarılışı yirminci yüzyılın en büyük düşünsel devrimlerinden biridir. Bugünden geçmişe bakıldığında kimsenin bunu neden daha önce akıl etmediğine şaşmamak elde değil. Newton ve diğerleri statik bir evrenin kütlesel çekim etkisiyle zamanla büzülmeye başlayacağını kestirmeliydiler. Şimdi, evrenin durağan olmayıp genişlemekte olduğunu varsayalım. Genişleme oldukça yavaş ise, çekim kuvveti sonunda genişlemenin durmasına ve…
İlk çiftçiler için diğer bir önemli görünür değişiklik türü bitkinin yeniden ürün vermesiyle ilgilidir. Ürün geliştirmenin genel sorunu, rastlantıyla mutasyon geçirmiş bitki teklerinin (örneğin, tohumlan daha büyük ya da daha az acı olduğu için) insanlara normal teklerden daha yararlı olmasıdır. Bu mutasyonlu bitki tekleri normal olanlarla melezleşmeye devam ederse mutasyona hemen su katılacak ya da…
Eski Türklerin vezni, hece vezni idi. Mahmud-ı Kâşgârî lügatindeki Türkçe şiirler, hep hece veznindedir. Sonraları, Çağatay ve Osmanlı şâirleri taklit vasıtasıyle Acemlerden aruz veznini aldılar. Türkistan’da Nevaî, Anadolu’da Ahmed Pasa aruz veznini yükselttiler. Saraylar bu vezne kıymet veriyorlardı. Fakat, halk, aruz veznini bir türlü anlayamadı. Bu sebeple halk şairleri eski hece vezniyle şiirler söylemekte devam…
Yaklaşık 34 binden fazla kişinin ölümüne neden olan, dünyadaki çoğu ülkenin ekonomilerini çökerten, yeni tip koronavirüs Covid-19 salgının ilk ortaya çıktığı ‘Vahşi Hayvan Pazarları’ Çin’de yeniden kurulmaya başladı. Çin’de Yarasa Çorbası, Fare Şiş-Kedi Kızartması Tekrar Satışa çıktı. Virüsün kontrol altına alındığı haberini duyan Çinli pazarcılar ve lokantalar tekrar Çin halkının damak tadına uygun yemekleri piyasaya…
Mütarekeden sonra, ingilizleri, Fransızları yakından görmeğe, tanımağa bağladık. Bunlarda ilk gözümüze çarpan cihet, medenî ahlâkın bozukluğudur. Bilhassa, memleketimize gelen veya Malta’da hâkim bulunan ingilizlerin medenî ahlâklarını çok düşük bulduk. Müstemleke ahalisini soymak, mağlûplara kul, köle muamelesi yapmak, harb esirlerinin ve hattâ sulh esirlerinin parasım, eşyasını çalmak onlarca tamamiyle helaldir. İngiliz milletinin medenî ahlâkında gördüğümüz bu…
Diğer dinlere mensuplar arasında Yahudiler, padişahın kendilerine tanıdığı imtiyazlarla korunan özel bir konuma gelmeyi başarmışlardı. Mesleki açıdan tefeci olarak kabul ediliyorlardı, ama tıpta sahip oldukları bilgilerle saraya ve padişahın gönlüne girmeyi de başarmışlardı. Padişaha yaranmak için her fırsatı kullanıyorlardı. Büyük okullara sahip oldukları ve en yoğun yaşadıkları Bursa, Edirne ve Selanik’te padişahı: “Rabbimiz seni korusun…
Kanunî’nin 6/7 Eylül 1566’da Zigetvar önlerinde vefat etmesi üzerine, Veziriazam Sokollu Mehmed Paşa, Kütahya’da ki Şehzâde Selim’e mektup gönderip, babasının vefat ettiğini ve derhal bu tarafa gelmesi gerektiğini haber verdi. Veziriazamın mektubunu 12 gün sonra, Kütahya dışındaki Sıçanlı’da alan II. Selim, derhal şehre döndü. O gün Cuma olduğu için şehirdeki bütün camilere haber gönderilerek hutbe…
Etiyoloji veya neden bilimi, bir şeyin nedenini inceleyen bilim dalıdır. Neden olmanın, nedenselliğin, nedenin incelenmesidir. Örneğin; Türk Hükümdarı Sultan Mehmed neden İstanbul’u fethetti? Sultan Abdülhamid’e neden darbe yapıldı? Gibi tarihi olayların nedenlerini arayan bilimdir. Tıpta ise etiyoloji, hastalık veya patolojilerin neden ve değişkenlerini araştırmaktır. Buna bağlı olarak, hastalık yaygın olduğunda, epidemiyolojik çalışmalar, yer, cinsiyet, kimyasallara…
O, artık devletin en nüfuzlu adamı idi. Bir Hristiyan 1525 yılında: “Türklerin İmparatorluğu, İbrahim Paşa’nın iradesi ile yürütülüyor”, diye yazmıştı. Macar elçi Laski, 1528 yılında ona: “Sultanı yöneten sensin”, diye hitap ettiğinde, İbrahim Paşa ona mütevazı bir şekilde: “Ben efendimin kölesiyim”, diye cevap vermişti. Yeniçeriler, entrikalarına kurban giden Ferhad Paşa’nın ölümünün intikamını almak için ona…
Günümüzdeki Çin festivallerinde uzun, yılansı kuklalar şeklinde, dünyanın çeşitli yerlerinde Çin esintili binaların tasarımlarında ve en sevdiğimiz Çin restoranlarının tabelalarında görünen ejderha, en sık rastlanan Çin simgelerinden biridir. İngiliz efsanelerindeki ateş soluyan ve kız kaçıran canavarın aksine, Çin ejderhası iyi niyetli ve uğurlu bir yaratıktır; zarif uçuşu ve sihirli güçleri onu saygı duyulan bir refah…
Kua Fu, bir devler takımının önderidir ve hikayesi en eski Çin masallarından biridir. Birtakım jeolojik özelliklerin kaynaklan hakkında bilgi veren ve aynı zamanda bize tevazünün önemini gösteren etiyolojik bir masaldır. Olağanüstü sıcak bir yazda, toprak yanıp orman kavrulmuşken, devler kendilerini hareket edemeyecek kadar yorgun hissederler. Etrafını serinletme çabası içindeki Kua Fu Güneş’i kovalayıp yakalayacağına ve…
Bir zamanlar hayatta olan ve birbirinin üzerinde yer alan binlerce insandan oluşan uzun bir zincir olarak resmettiğimiz, atalardan geçen tüm eğilimler ve gelenekleri kapsayan “Kaynak” ya da İlk Neden olarak tanımladığımız bu alma arzusu resminin tüm detaylarını kapsar. Her biri atalarının elzem bir damlasıdır ve bu damla her bir kişinin “bilinçaltı” denilen “medulla oblongata”sının (süregelen…
Burada Münih Posta İdaresinin 10 üzerinden “on ve üç yıldız” alan bir başarısını da kaydedeyim.Almanya’ya dinlenmek ve tedavi için gittiğimi Ötüken’de okuyan Adana’daki ülküdaşlarımızdan birisi ciddî bir rahatsızlığım olduğunu sanarak Münih’e bir mektup yazmış. Adresimi bilmiyordu. Fakat Bedriye Atsız’ın üniversitede okutman olduğunu biliyordu. Bu ülküdaşımız, zarfı “Münih Üniversitesi Okutmanı Bedriye Atsız eliyle Atsız” diye yazmış….
Hitler zamanında bir fıkra anlatılırdı: “Yüzbaşı, çavuşu çağırarak bölükteki erlerden kaçının hangi partiye veya siyasî doktrine mensup olduğunu öğrenmesini emreder. Birkaç gün sonra çavuş, elindeki listeyle bölük kumandanının karşısına çıkıp raporunu verir. “Şu kadarı Kayzerci, şu kadarı Hıristiyan Demokrat, şu kadarı Merkez Katolik Partisinden, şu kadarı liberal, şu kadarı sosyalist, şu kadarı da tarafsız” ….
İspanyol İşgaliyle Gelen Tarımsal Çöküşün Kısa Hikâyesi. İspanyol işgali Aztek uygarlığına son verirken, yüzyılları alan bir tarımsal yükselişe de son vermiştir. Aztek tarımından çok, Aztek altınlarına ilgi duyan İspanyollar, çiftçilerin yüksek hidrolik bilgisine, sulama tasarımlarına ve uzmanlıklarına gereken ilgi ve önemi göstermediler. Hatta tam aksine Azteklerin en iyi sulama çalışmalarını desteklemek yerine o ya da…
Aztekler botanikle yakından ilgilenmişlerdi. Bahçelere çok önem vermiş, şifalı bitkiler yetiştirmişlerdi. Aztekler kendi şehirlerindeki, köylerindeki adına calmil denilen bahçelerinde tarımsal faaliyetlerde bulundular. Çoğu ailenin evlerinde kendilerine ait bir bahçeleri vardı. Bu calmilleri kendi çabalarıyla gübreleyen aile bireyleri ardından da tohumlama yaparlardı.Burada mısır, sebze ve bazı faydalı otlar yetiştirirlerdi. Ancak özellikle Aztek yöneticilerine ait evlerin önemli…
30 Ocak 1257 de Bağdat kuşatıldı. Kuşatma sürerken mancınıklar için taş kalmadığından hurma ağaçlan kesilip gülle yapıldı. Hülagü; “Kadı, şeyh, ve şiilerin hayatına dokunulmayacağına dair” kağıtlar yazdırıp oklara bağlatarak kente attırdı. Kalenin bir kısmı yıkıldı ve alındı. Bunu gören halktan bir kısmı teslim olunacağını söylemek, affedilmelerini isternek üzere geldi. Ancak hepsi kesildi. Hülagü birtakım devlet…
SETH, typhon hayvanı başlı kötülük prensibi, karanlıkların akıl almaz kaynaşmasını, bizi taşıyan dünyanın altında düşünülen bu harabiyet bölgelerindeki bozucu her şeyi kişileştirir. Kendisine «pislik» attığı için Horus onun husyelerini (testislerini-taşaklarını) koparmış, böylece, Plutarque’ın söylediği gibi, ondan kudretini ve etkinliğini almıştır. Mısırlılar Coptos’da, Seth’in erkeklik uzvunu ellerinde tutan Horus’un bir heykelini dikmişlerdir. Silueti titremeden göz önüne…