İktisada Giriş: İthalat Kotaları İthalat kotaları, ithal mallarına sınırlama ve ulusal endüstrileri korumak için oluşturulur. Kota, belli bir dönem boyunca, ithal edilecek ürün miktarı üzerine bir tavan koyulmasıdır. İthal kotalarının ilk amacı ulusal endüstrileri diğer ülke üreticilerin rekabetinden korumaktır. Grafik 5.7’de, otomobil endüstrisine ilişkin kota uygulanmasının etkisi gösterilmektedir. Eğer dış ticaret üzerinde, bu tür bir…
İktisada Giriş: Üretim Kotaları Grafik 5.6’ya bakıldığında, kota uygulaması yoksa, denge afyon miktarı e1’de oluşacaktır. Ancak devlet belli bir miktar üretim yapılacağı konusunda afyon üretimine bir sınırlama getirirse, denge miktarı azalacaktır. Denge miktarındaki bu kısıtlamaya karşın denge fiyatındaki artış üreticilerin bir yandan kazançlarının artmasına olanak sağlarken, diğer yandan piyasaya diğer üreticilerin girmesini engellemiş olacaktır. Bazı…
Miktar Kontrolleri Taban fiyat ve tavan fiyat politikalarına ek olarak, devletin piyasalarda oluşan denge fiyatı ve miktarını değiştirmek için kullanabileceği diğer bir araç da kotalardır. Kota, en sık, uluslararası ticarette ve üretimde uygulanır. Üretim kotası, devletin arz edilen mal veya hizmet miktarını sınırlayarak, tam rekabet koşullarında oluşmuş olan piyasa fiyatını üreticilerin lehine arttırması yönündeki bir…
İktisada Giriş: Kira Kontrolleri Ekonomide mülkiyet hakkının serbest olması herkesin konut sahibi olacağı anlamına gelmez. Bu sebeple kiralık konutların kiraya verildiği ve kiralandığı bir piyasa vardır. Bu piyasayı kiralık konut piyasası olarak tanımlayacak olursak, kiralık konut talep edenler kiracı olurlarken, kiralık konut arz edenler konut sahipleri olmaktadır. Kiralık konut talep edenler bunları ev, işyeri gibi…
İktisada Giriş: Tarımsal Destekleme Fiyatları Dünyanın pek çok ülkesinde, tarım kesimini kalkındırmak amacıyla tarımsal ürünleri destekleme fiyat politikaları uygulanır. Tarımsal destekleme politikalarının daha çok ülke ekonomisi için kritik ürün niteliği taşıyan çay, tütün, pamuk vb. ürünler için uygulandığı görülmektedir. Tarımsal destekleme fiyatı da aynen asgari ücret düzeyi politikasında olduğu gibi bir taban fiyat uygulamasıdır. Bu…
İktisada Giriş: Asgari Ücret Politikası Hükûmet müdahalesinin olmadığı durumda, emek piyasasında, denge emek miktarı ve ücret düzeyi arz-talep koşullarına göre belirlenir. Emek piyasasında emek arz edenler hane halkı iken, emek talep edenler firmalardır. Arz ve talep kanununa göre emek piyasasında ilk durumda denge, emek arz eğrisi (SL) ile emek talep eğrisinin(DL) kesiştiği e1 noktasında oluşacaktır….
Fiyat Kontrolleri (Taban ve Tavan Fiyat Uygulamaları) Fiyat kontrolleri genelde hemen her ülkede emek piyasasında, birtakım tarımsal ürünlere ilişkin piyasalarda, kira kontratlarında sık sık rastladığımız uygulamalardır. Bu uygulamalar sonucu bir mal ve hizmet için asgari ya da taban fiyat belirlenmektedir. Bu fiyat düzeyinin altındaki bir fiyattan piyasada işlem gerçekleşmez. Taban fiyat uygulamasında amaç, mal ve…
Howard A. Rusk doğdu. II. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında yaralı askerleri rehabilite etme çabalarıyla kurduğu rehabilitasyon tıbbı (fizytry veya fizik tedavi olarak da bilinir) bilimini kuran Amerikalı doktor. Savaştan dönen kayıplar için Hava Kuvvetleri’nde Rehabilitasyon Hizmetleri’ni kurdu. Program 215 hastane ve 12 rehabilitasyon merkezinde faaliyet göstermektedir. Şimdi bu özel tıbbi hizmet, kırıklar, yanıklar, tüberküloz,…
Arz ve Talep Uygulamaları: Hükümet Müdahalelerinin Denge Oluşumlarına Etkisi Ekonomistler arz-talep modelini kullanarak hem fiyatlar hakkında geçmişteki gözlemleri açıklarlar hem de farklı koşullar altında bu fiyatlardaki değişmeleri tahmin ederler. Farklı koşulların oluşumunda hükûmet politikaları önemli rol oynar. Bu politikalar aynı zamanda, serbest piyasa koşulları altında belirlenen denge durumundan sapmaların ortaya çıkmasına yol açarlar. Bu bölümde,…
Tong Yabgu Kağan, Batı Göktürklerin başbuğudur. Güçlü, acımasız, sert mizacı olan bir kağandır. Dağınık Türk boylarını tek bayrak altına almaya gayret etmiş, İran’ı etkisiz hale getirerek Türklerin batıya ilerlemesini rahatlatmıştır. Tong Yabgu Kağan’ın batıya doğru yaptığı seferler büyük bir korku ve endişe yaymıştır. Tong Yabgu der ki; Türke Karşı Gelmek Tengri’ye karşı gelmektir. Kim Türk’e…
Robert Mushet doğdu. Robert Forester Mushet, Bessemer sürecinde iyileşen manganez ilavesi ile çelik üretim yöntemi geliştiren bir İngiliz metalurji uzmanıydı (1856). Dark Hill Fırını Coleford’da, Dean Ormanı’ndaydı. Daha dövülebilir çelik üretti. Dünya çapında demiryollarının gelişimi için önemli olan dayanıklı çelik rayları (dökme demirin yerine) yapan ilk şirketti. Mushet, 1868’de daha sert bir takım çeliği yapan,…
Kenneth Oakley doğdu. Kenneth Page Oakley, Fransız bir mineralogun kemiklerin çevredeki topraktan yavaş yavaş florür emeceği teorisine dayanarak, florür seviyelerini ölçerek fosil kemiklerini tarihlendirmek için bir yöntem geliştiren İngiliz fiziksel antropolog, jeolog ve paleontologdu. İngiliz Doğa Tarihi Müzesi için çalışırken, Oakley 1953’te sahtesini ortaya çıkardığı için ünlü oldu. Bir “Piltdown Man” kafatası 1912’de piltdown, İngiltere’de…
Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa (1832-1901) bir Osmanlı generali ve bilim adamıdır. İstanbul’da 1892 yılında İngilizce olarak yazdığı özgün bir eser olan “Linear Algebra” (Lineer Cebir) adlı eseri dünya çapında çağın en önemli Matematik kitaplarından biridir. Yaşamı Hüseyin Tevfik Paşa 1832 yılında gü nümüzde Bulgaristan sınırları içinde olan, o zamanlar Osmanlı Devleti’ne bağlı Vidin kentinde doğdu….
(d.1730 – ö.1790) 1730 yılında şimdiki Manisa’nın Gelenbe kasabasında doğan Gelenbevi İsmail efendi, Osmanlı İmparatorluğu matematikçilerindendir. Asıl adı İsmail’dir. Gelenbe kasabasında doğduğu için ikinci adı onun bu doğduğu kasabadan gelir. Daha çok Gelenbevi adıyla ün kazanmıştır. Önce, kendi çevresindeki bilginlerden ilk bilgilerini almıştır. Daha sonra, öğrenimini tamamlamak üzere İstanbul’a gitmiştir. Burada, çok değerli ve kültürlü…
Seyyid Kutub (d. 1906, Mısır – ö. 29 Ağustos 1967). Mısırlı yazar, müfessir ve düşünce adamıdır. Hayatı 1906 yılında Mısır’ın Asyut kasabasısında dünyaya geldi. Orta ve lise tahsilini el-Ezher de bitirdi. Kahire Üniversitesi’nin Darul Ulum fakültesine girdi. 1933 yılında mezun oldugu fakülteye aynı yıl öğretim görevlisi olarak tayin oldu. 1939 ve sonrasında İslami düşünceye yöneldi….
Hezarfen Ahmet Çelebi, (d. 1609 – ö. 1640) 17. yüzyılda Osmanlı imparatorluğunda yaşamış bilgin. Kendi geliştirdiği takma kanatlarla uçmayı başaran ilk insanlardan olmuştur. 1623-1640 yılları arasında saltanat süren Sultan 4. Murat zamanında, uçma tasarısını gerçekleştirdiği ve geniş bilgisinden ötürü halk arasında, Hezarfen olarak anıldığı bilinmektedir. Hezar, Farsça ve Kürtçe kökenli bir sözcük olup 1000 anlamına…
Matrakçı Nasuh (d.1480 – ö. 1564), Osmanlı minyatürcü, tarihçi ve matematikçi. Asıl adı Nasuh b. Karagöz’dür. Ölüm tarihi tam olarak bilinmeyen Matrakçı Nasuh’un Saraybosna’da doğduğu sanılmaktadır. Kâtip Çelebi ölüm tarihi olarak 1533′ü vermekteyse de, bunun doğru olmadığı bugün kesinleşmiştir. Çeşitli kaynaklarda onun 1547′den, 1551′den, 1553′ten sonra ölmüş olabileceği ileri sürülmektedir. Yaşamı üstüne bilgi de yok…
Molla Sadra, tam adı Sadreddin Şirazidir ancak Molla Sadrā (M.S. 1571-1636) adıyla da anılır. İran’ın Şiraz kentinde doğdu. Felsefe, kelam, hadis ve tefsir çalışmaları için önce Kazvin’e (1591) daha sonra İsfahan’a (1597) seyahat etti. Oniki İmam Şiiliğinin İmamiye önemli merkezlerinden olan bu şehirlerde Mir Damad ve Bahaüddin Amili’nin talebeliğinde bulundu. Eğitimini İsfahan’da tamamladıktan sonra felsefesini…
Mimar Sinan veya Koca Mi’mâr Sinân Âğâ (Sinaneddin Yusuf – Abdulmennan oğlu Sinan) Osmanlı baş mimarı ve inşaat mühendisi. Osmanlı padişahları I. Süleyman, II. Selim ve III. Murat dönemlerinde baş mimar olarak görev yapan Mimar Sinan, yapıtlarıyla geçmişte ve günümüzde dünyaca tanınmıştır. Başyapıtı, “ustalık eserim” dediği Selimiye Camisi’dir. Yaşamı Kökeni ve devşirilmesi Sinaneddin Yusuf, Kayseri’nin…
Piri Reis, Ahmet Muhiddin Piri, Ahmet ibn-i el-Hac Mehmet El Karamani (d. 1465- 70, Gelibolu – ö. 1554, Kahire) Osmanlı denizcisi. Amerika’yı gösteren Dünya haritaları ve “Kitab-ı Bahriye” adlı denizcilik kitabıyla tanınmıştır. Piri Reis eşsiz bir kartograf ve deniz bilimleri üstadı olmasının yanı sıra, Osmanlı deniz tarihinde izler bırakmış bir kaptandır. Yaşamı Karamanlı bir ailenin…