Toplumumuzda yaşayan fertlerin iyi birer insan olmak için sahip olması gereken değerler vardır. Dürüst, çalışkan, güvenilir ve tutarlı olmak, vatanına ve milletine bağlı olmak, kanun ve kurallara uymak, doğal mirasa ve çevreye duyarlı olmak bu değerlerden bazılarıdır. Tabii ki bu değerler bilim insanlarının da sahip olması gereken değerlerdir. Bilimsel araştırmalarda ve çalışmalarda bu saydığımız değerleri…
Bilim araştırma merkezleri, özellikle doğa bilimlerinde temel ve uygulamalı akademik araştırmaları desteklemek ve teşvik etmek amaçlı kurulan kuruluşlardır. Bilim merkezlerinde temel bilimler, mühendislik, uzay teknolojileri, yazılım, tıp meteoroloji, savunma sanayi gibi faklı alanlarda bilimsel araştırmalar yapılmaktadır (Resim 1.24). Yapılan bilimsel araştırmaların teknolojik yenliklere dönüştürülmesini, özel sektörün teknolojik araştırma ve geliştirmelere katılımını sağlamak için programlar düzenlemektedir….
Sakarya Meydan Muharebesi Türkiye’nin Sakarya İlinde yapılmadı. Ankara’da yapıldı. Savaş adını Sakarya Nehrinden almaktadır. Bu nehir Ankara sınırları içinden geçmektedir. Mustafa Kemal Paşa’nın Melhame-i Kübra yani kıyamet savaşı diye adlandırdığı Sakarya Muharebesi Ankara Sınırları içinde yapılmıştır. Sözde Atatürkçü Kemal Kılıçdaroğlu ise savaşın Sakarya ilinde yapıldığını zannetmektedir. Kılıçdaroğlu Sakarya’da halka yaptığı konuşmada, Ankara’nın Polatlı ve Haymana…
Fiziksel büyüklüklerden bazılarını ifade etmek için yalnızca sayı ve birim kullanmamız yeterli olur. Örneğin; “3 metre” denildiğinde fiziksel büyüklük olan uzunluktan, “5 kilogram” denildiğinde de kütleden söz ettiğimiz açıkça anlaşılır. İfade etmek için yalnızca sayı ve birimin yeterli olduğu büyüklüklere, skaler büyüklükler denir. Bazı fiziksel büyüklükleri ifade etmek için ise yalnızca sayı ve birim yeterli…
Fizik deneye ve gözleme dayalı bir bilimdir. Deney sonuçları genellikle sayısal olarak ifade edilir. Maddenin ölçülebilen sayısal değerleri fiziksel nicelik olarak adlandırılır. Ölçüm sonucu elde edilen büyüklükler standart büyüklüklerle karşılaştırılır. Bilimsel çalışmalarda nicelik birimlerinde birliği sağlamak amacıyla Uluslararası Birim Sistemi (SI) oluşturulmuştur. Fiziksel nicelikler temel-türetilmiş ve skaler-vektörel olarak sınıflandırılır. Uzunluk temel bir büyüklüktür ve birimi…
Doğa bilimi olan fiziğin felsefe, biyoloji, kimya, teknoloji, mühendislik, sanat, spor ve matematik gibi birçok alanla ilişkisi vardır. Fizik felsefi köklerini antik Yunan felsefesinden almaktadır. Thales (Tales), maddeyi ilk karakterize eden felsefecidir. Demokritus ise maddeyi bölünemez en küçük parçaya indirgemesiyle ilk atom fikrini ortaya atmıştır. Ünitemizin “Fiziğin Evrendeki Rolü” konusunda fiziğin tarihsel gelişiminden söz ederken…
Fizik bilimi neredeyse hayatımızın her alanında geniş bir yere sahiptir. Bilim insanlarının elde ettikleri bilgiler arttıkça kavramlar gelişmiş, bazı bilgiler ise değişmiştir. Bu artan bilgileri kaydederek sonraki nesillere aktarmak, daha sistemli bir çalışma yapabilmek için fiziğin alt dalları oluşmuştur. Fizik bilimi; kuvvet, hareket, enerji, madde, ses, ışık, elektrik, Güneş Sistemi vb. konularla ilgilenir. Evrende gezegenlerden…
Doğaya duyulan merakla başlayan fizik bilimi geliştikçe teknolojinin de geliştiğini gözlemlemekteyiz. Etrafımızda temel bir bilim olan fiziğin uygulama alanlarından yararlanılarak yapılmış birçok alet vardır. Evlerimizde kullandığımız elektrikli aletler ve makinalar, bilgisayarlar, telefonlar, internet ilk aklımıza gelenlerdendir. Elektronik, haberleşme, tıp, uzay çalışmaları (Resim 1.6), savunma sanayi (Resim 1.7) gibi alanlardaki gelişmeler fizikteki gelişmelere paralel olarak devam…
İnsanlar ilk çağlardan beri doğa ile mücadele etmekte ve doğayı anlamaya çalışmaktadır. Deprem, sel, volkanik patlamalar gibi olaylara çeşitli anlamlar yüklemişler; bu doğa olayları karşısında korkarak varlıklarına inandıkları ateş, su ve yer tanrısı gibi tanrılara hediyeler sunmuşlardır. Gökyüzünü gözlemleyerek Güneş, Ay ve yıldızların konumlarını belirli aralıklarla tekrarladıklarını keşfetmişlerdir. Elde ettikleri bu bilgilerle yön ve zaman…
Alp Arslan henüz çocukken ormanda avlandığı zaman zayıf bir ihtiyara rastladı. Yaşlı adam topladığı dikenleri başının üstünde taşımaktan acizdi, adeta acı çekiyordu. Bitkinliği yüzünden okunan bu adamın haline acıyan Alp Arslan, Ey İhtiyar! bu düşkün ve yaşlı halinle içinde bulunduğun sıkıntıdan seni kurtarmamı ister misin? dedi. Yaşlı adam ise Alp Arslan’ın kendisine dikenleri taşıması için…
Osmanlı Devleti’nde şehirler genellikle cami etrafında toplanmış medrese, imaret, misafirhane, hastane, han, hamam, kervansaray, tekke, zaviye, mektep gibi dinî, kültürel ve sosyal tesisler çevresinde kurulmuştur. Şehirlerin kurulmasında evler, dükkanlar, fırın, değirmen, pazar yerleri gibi iktisadi ve içtimai ihtiyaçların karşılanacağı binaların imarı gerçekleşmiştir. Camiler ibadet yeri olmanın yanında müslümanların işlerini gördükleri ve herhangi bir devlet emrinin…
Osmanlı Devleti’nin ekonomik sistemi içerisinde ticaret mekânları önemli bir yere sahiptir. Osmanlı vakıf sistemi sayesinde başta İstanbul olmak üzere hemen hemen bütün şehirlerde ticaret merkezleri oluşturmuştur. Bu ticaret merkezleri sayesinde tebaanın ihtiyacı olan ürünlere ulaşmaları kolaylaştırılmıştır. Osmanlı Devleti’nde İstanbul önemli bir ticaret merkezidir. Burada bedestenler, hanlar, kervansaraylar ve çarşılar sokaklar boyunca sıralanmış dükkanlar bulunmaktaydı. Liman:…
Osmanlı Devleti’nde yönetici kadro dışında şehir halkını oluşturan reayanın en önemli gruplarından birini tüccarlar oluşturmaktadır. Tüccarlar toplumda özel bir öneme sahiptir. Toplumda tüccar sayesinde refahın arttığına, ucuzluğun yayıldığına ve ülkenin zenginleştiğine inanılıyordu. Esnaflar şehir halkının önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Lonca Teşkilatı klasik dönem Osmanlı eğitim sisteminde mesleki eğitimin verildiği bir teşkilat yapısıdır. Loncalardaki mesleki ve…
Narh, devlet başkanının veya yetki verdiği memurların pazarlara, esnafa mallarını belli bir fiyata satmalarını emretmesi ve belirlenen fiyattan aşağı veya yukarı bir fiyata satış yapılmasının yasaklanması demektir. Osmanlı Devleti halkın refah ve huzurunu sağlamak amacıyla tüketici ve üreticiyi koruyacak tedbirler almıştır. Bu çerçevede üretimden tüketime kadar her aşamayı denetim altında tutmayı amaç edinmişlerdir. Narh sistemi…
Osmanlı şehir halkının önemli bir grubunu esnaflar oluşturur. Kâğıtçı, ciltci, terzi, kürkçü, kalaycı, telci, berber gibi farklı hizmet sektöründe çalışan meslekî teşekküller bulunmaktaydı. Bu meslek dalları küçük ticaret erbabı ve zanaatkarlardan oluşan esnaf grubunu oluşturmuştur. Esnaflar ham maddeyi işleyerek üretim yapmışlar ve ürettikleri ürünleri dükkanlarında satmışlardır. Osmanlı Devleti’nde üretilen ürünler ile zanaat erbabının kendi eliyle…
Osmanlı Devleti’nde şehirlerdeki tüccarlar önemli bir sınıfı oluşturmuştur. Mahalli üretim ve ticaret, esnaf tarafından yapılmıştır. Osmanlı’da ticaret temel geçim kaynakları arasında yer almaktadır. Daha çok şehirlerde halkın bir araya geldiği mekânlarda ticari faaliyetler yürütülmüştür. Osmanlı Devleti ticarete önem vermiştir. Tüccarlar tarımla uğraşanlar ve zanaatkarlara göre daha serbest faaliyet yapmışlardır. Toplumda tüccar sayesinde refahın arttığına, ucuzluğun…
Osmanlı toplum yapısı yönetenler ve yönetilenler biçiminde iki sınıfa ayrılmıştır. Reayanın yaşadığı kasaba ve şehirler imaret sitelerinin yanyana gelmesiyle teşekkül etmiştir. Esnaf ve tüccar Lonca Teşkilatına, köylüler ise çifthane sistemine göre teşkilatlanmıştır. Osmanlı Devleti’nde nüfusun çoğunluğu kırsal kesimde yaşadığı için ekonominin temeli tarımsal üretime dayalıdır (Görsel 3.7). Bundan dolayı Osmanlı nüfusunun büyük bir bölümü köylerde…
Osmanlı Devleti’nde topraklar ülkeyi Allah adına yöneten padişaha aittir. Devletin toprak üzerinde mülkiyeti bulunmaktadır. Osmanlı toprakları mülk ve mülk olmayan topraklar olarak ikiye ayrılmıştır. Mülk toprakların mülkiyeti şahıslara aittir. Şahıslar gerektiğinde mülk topraklarını satabilir, başkasına devredebilir, miras bırakabilirdi. Mülk araziler öşri ve haraci topraklar olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Müslümanlara ait olan arazilere öşri topraklar denilmektedir….
Osmanlı Devleti’nde ekonominin temeli tarıma dayalıdır. Tarımsal faaliyetler reaya adı verilen kesim tarafından yapılmıştır. Reaya, vergi vermekle yükümlü köy, kasaba, konargöçer ve şehirlilerden oluşan sosyal yapıdır. Devlet tarımsal üretimi artırmak için köyler kurmuş, konargöçerlerin yerleşik hayata geçmelerini teşvik etmiştir. Osmanlı’da tarımsal faaliyetler ile ilgili sağlıklı bilgilere tahrir defterlerinden ulaşılabilmektedir. Tahrir defterlerinde bölgede yaşayan insanların medeni…
Klasik Çağ’da Osmanlı şehir ve mahallelerinde çok kültürlü sosyal bir yapı vardır. Müslümanlarla gayrimüslimler arasındaki kıyafet konusunda çeşitlilik bulunmaktadır. Erkek ve kadınların kıyafetleri arasında da çeşitlilik vardır. Kadınların giysileri ferace, yaşmak ve her zaman olmamak koşuluyla peçeden oluşmaktadır (Görsel 3.5). Ferace sokağa çıkarken giyilen dış giyim çeşididir. Yaşmak kadınların sokakta giydikleri feracenin üstünden sarkıtılarak kullanılan…